కోతి మరియు మొసలి
ఒక అడవిలో ఒక పెద్ద మామిడి చెట్టు ఉండేది. ఆ చెట్టుపై ఒక కోతి నివసించేది. ఆ కోతికి చాలా ఇష్టమైన మామిడి పండ్లు ఆ చెట్టులో వుండేవి. ప్రతిరోజూ అది తియ్యటి మామిడి పండ్లు తింటూ సంతోషంగా గడిపేది.
ఆ నదిలో ఒక మొసలి ఉండేది. ఒకరోజు ఆ మొసలి నీటి నుంచి బయటికి వచ్చి చెట్టు కింద విశ్రాంతి తీసుకుంటోంది. అప్పుడు కోతి దానికి ఒక తాజా మామిడి పండు క్రిందకు విసిరింది. మొసలి ఆ పండు తిని చాలా ఆనందించింది. అప్పటి నుంచి వాటి మధ్య స్నేహం ఏర్పడింది. ప్రతిరోజూ కోతి మామిడి పండ్లు మొసలికి విసిరేది, మొసలి కోతికి నదిలోని కథలు చెప్పేది.
ఒకరోజు మొసలి తన భార్యకు ఈ స్నేహం గురించి చెప్పింది. ఆ భార్య అసూయతో ఇలా అంది: "నువ్వు రోజూ మామిడి పండ్లు తింటున్నావు, కానీ నాకు ఏమీ తీసుకురావు? నాకు ఆ కోతి గుండె తినాలని ఉంది. అది ఎంత రుచిగా ఉంటుందో!" మొసలి భార్య మాటలకు తొలుత నిరాకరించింది, కానీ చివరికి ఆమె ఒత్తిడికి తలవంచింది.
మర్నాడు మొసలి కోతి దగ్గరకు వెళ్లి, "స్నేహితుడా, నా భార్య నిన్ను భోజనానికి ఆహ్వానించింది. నదికి అవతలి ఒడ్డున మాకు చాలా పండ్ల చెట్లు ఉన్నాయి. నా వెనుక కూర్చో, నిన్ను తీసుకెళ్తాను" అని చెప్పింది. కోతి సంతోషంగా మొసలి వెనుక ఎక్కింది.
నది మధ్యలోకి వెళ్లాక మొసలి నెమ్మదిగా నీటిలో మునగడం ప్రారంభించింది. కోతి భయపడి, "ఏంటి ఇలా చేస్తున్నావు? నేను మునిగిపోతాను!" అని కేకేసింది. అప్పుడు మొసలి నిజం చెప్పేసింది: "నా భార్య నీ గుండె తినాలని అనుకుంటోంది. నీ ప్రాణం పోయింది."
కోతి తెలివిగా ఇలా అన్నది: "అయ్యో! నీవు ముందే చెప్పి ఉంటే, నేను నా గుండెను తీసుకొచ్చేవాడిని. మా కోతుల గుండెలు చెట్లకు కట్టి ఉంచుతాము. నా గుండె ఆ మామిడి చెట్టుకు వేలాడుతోంది. వెనక్కి వెళ్దాము, తీసుకొస్తాను."
మొసలి ఆ మాటలు నమ్మింది. వెనక్కి ఒడ్డుకు చేరగానే కోతి ఒక్క గంతులో చెట్టెక్కి ప్రాణాలతో పారిపోయింది. పైనుంచి మొసలికి ఇలా అరిచింది: "మొసలీ! నీ ద్రోహం నేను గెలిచాను. గుండె లేని జీవి ఎవరూ లేరు. నువ్వు మూర్ఖుడివి."
మొసలి సిగ్గుతో నీటిలో మునిగిపోయింది.
నీతి: కష్ట సమయంలో ధైర్యంగా, తెలివిగా ఆలోచిస్తే ప్రాణాలను కాపాడుకోవచ్చు. విశ్వాసాన్ని ద్రోహం చేసేవారు చివరికి మోసపోతారు.
సింహం మరియు ఎలుక
ఒక అడవిలో 'గర్జన' అనే సింహం ఉండేది. అది అడవికి రాజు. ఒక రోజు మధ్యాహ్నం సింహం ఎండలో అలసి ఒక పెద్ద వృక్షం నీడలో గాఢంగా నిద్రపోతోంది. దాని ఒంటి మీదుగా ఒక చిన్న ఎలుక ఆటపట్టించుకుంటూ పరుగెత్తింది.
ఎలుక పరుగులకు సింహం నిద్రలోనే అటూ ఇటూ కదిలింది. అప్పుడు ఎలుక పొరపాటున సింహం ముక్కు మీదుగా దూరింది. సింహం మేలుకొని ఆగ్రహంతో గర్జించింది. తన భారీ పాదంతో ఎలుకను నేలకు నొక్కి పట్టుకుంది.
ఎలుక వణికిపోతూ, "మహారాజా! నన్ను క్షమించండి. నేను చాలా చిన్నదాన్ని. మీకు ఆహారంగా కూడా పనికిరాను. ఒక వేళ నన్ను బతకనిస్తే, ఎప్పటికీ మీ రుణం తీర్చుకుంటాను" అని వేడుకుంది.
సింహం నవ్వింది. "ఏంటీ! ఎలుక నాకు ఎలా సహాయం చేస్తుంది? హాస్యాస్పదం!" అంటూ పళ్ళు ఇకిలించింది. అయినా ఆ చిన్న జీవి బతిమాలుకోవడం చూసి దయతో దాన్ని వదిలేసింది. ఎలుక ఒక రంధ్రంలోకి పరుగెత్తింది.
కొన్ని రోజుల తర్వాత ఆ అడవికి వేటగాళ్ళు వచ్చారు. వాళ్ళు పెద్ద వలలు వేసి జంతువులను పట్టుకోవడం మొదలుపెట్టారు. ఆ రోజు సింహం ఆకలితో ఆహారం వెతుక్కుంటూ తిరుగుతోంది. అది ఒక పెద్ద చెట్టు దగ్గరకు రాగానే, వేటగాళ్ళు వేసిన బలమైన తాళ్ళ వల దాని మీద పడింది. సింహం ఎంత పట్టు పట్టినా ఆ వల తెగలేదు. అది గర్జించింది, కానీ ప్రయోజనం లేకపోయింది.
సింహం బంధించబడింది. దాని గర్జనలు ఆ అడవంతా వినిపిస్తున్నాయి. ఆ శబ్దం ఆ చిన్న ఎలుక చెవిన పడింది. వెంటనే ఆ ఎలుక గుర్తుపట్టింది ఇది తనను క్షమించిన ఆ రాజు గర్జన!
ఎలుక వడివడిగా ఆ చెట్టు దగ్గరికి పరిగెత్తింది. సింహాన్ని వలలో చూసి, "రాజా! భయపడకండి. నేను సహాయం చేస్తాను" అని చెప్పింది.
తన పదునైన చిన్న పళ్ళతో ఎలుక తాళ్ళను కొరకడం మొదలుపెట్టింది. ఒక్కో త్రాడును కొరికి తెంచేసింది. కొద్ది నిమిషాల్లోనే వలలో రంధ్రం ఏర్పడింది. సింహం బయటపడింది.
సింహం ఆశ్చర్యంగా ఎలుక వైపు చూసి, "చిన్న స్నేహితుడా! నేను నిన్ను చిన్నచూపు చూశాను. నేను తప్పు చేశాను. చిన్నదాని సాయం కూడా ఎంత గొప్పదో నేర్చుకున్నాను" అని చెప్పింది.
ఎలుక నవ్వి, "రాజా! మీరు నాకు ప్రాణదానం చేశారు. ఈరోజు నేను ఆ రుణం తీర్చుకున్నందుకు సంతోషిస్తున్నాను" అంది.
అప్పటి నుంచి సింహం ఎలుక మంచి స్నేహితులయ్యాయి.
నీతి: ఎవరు ఎంత చిన్నవారైనా, వారి సహాయం అమూల్యమైనది. ఎవరిని తక్కువ చేయకూడదు.
ఎముక - కుక్క
ఒక ఊరిలో 'చంపక్' అనే కుక్క ఉండేది. అది నిజాయితీగా ఒక చేతివృత్తి దారుని ఇంట్లో కాపలా ఉండేది. ఆ చేతివృత్తి దారుడు ప్రతిరోజూ కుక్కకు ఒక ఎముక వేసేవాడు. చంపక్ ఆ ఎముకను తన పళ్ళమధ్య పట్టుకొని సంతోషంగా తినేది.
ఒక రోజు చంపక్ ఎముకను తినడానికి అడవి మార్గంలో నది వైపు నడిచింది. దారిలో దానికి ప్రశాంతంగా ఒంటరిగా తినాలనిపించింది. నది ఒడ్డున ఒక చోట ఆగి, నీళ్ళలోకి చూసింది.
నది నీరు చాలా నిర్మలంగా, నిశ్చలంగా ఉంది. చంపక్ నీళ్ళలోకి తల వంచగా అందులో దాని ప్రతిబింబం కనిపించింది. తన నోట్లో ఎముక ఉంది, ప్రతిబింబంలోని కుక్క నోట్లో కూడా ఎముక ఉన్నట్టు ఉంది.
చంపక్కు ఒకటి తెలియలేదు అది తన ప్రతిబింబమేనని. అది అనుకుంది, "ఆ కుక్క దగ్గరా ఒక ఎముక ఉంది. అది నా ఎముక కంటే పెద్దదిగా కనిపిస్తోంది. నాకు రెండు ఎముకలు కావాలి. ఆ ఎముకను కూడా దొంగిలించాలి."
దాని మనసులో దురాశ పెరిగింది. నీళ్ళలోని ప్రతిబింబం కుక్కతో పోటీకి దిగాలని అనుకుంది. ఆ ప్రతిబింబం చూసి మొరిగి, అది తన నోటి ఎముకను నేలమీద పడేసి, నీళ్ళలోకి దూకింది.
అది చేసిన పొరపాటు వల్ల నోటి నుంచి ఎముక జారి నేలమీద పడింది. అది నీళ్ళలో ముఖం పెట్టగానే ప్రతిబింబం అదృశ్యమైంది. నదిలో నీటి అలలు మాత్రమే కనిపించాయి.
చంపక్ నోరు తెరుచుకొని నిలబడింది. తన ఎముక నేలమీద పడి ఉండడం చూసింది. అది తీసుకోబోయినప్పుడు, ఆ ఎముక జారి నదిలోకి పడిపోయింది. ఇప్పుడు దాని దగ్గర ఎముక లేదు. తన దురాశ వలన తన దగ్గర ఉన్నది కూడా పోయింది.
ఆకలితో, బాధతో చంపక్ తల దించుకుని గుడిసె వైపు నడిచింది. ఆ రాత్రి పూర్తిగా ఆకలితో గడిపింది. చేతివృత్తి దారుడు మర్నాడు ఇచ్చిన కొత్త ఎముక చూసి ఒక పాఠం నేర్చుకుంది.
ఆ రోజు తర్వాత చంపక్ నది ఒడ్డున నీరు త్రాగినప్పుడల్లా ప్రతిబింబం వైపు చూసి, "సరిపోతుంది, నా దగ్గర ఉన్నదే చాలు" అనుకునేది.
నీతి: ఉన్నదానిపై సంతృప్తి లేకుండా దురాశ పెంచుకుంటే, చేతిలోనిది కూడా పోతుంది. పరుల వెంటపడి మన సంపదను కోల్పోకూడదు.
పాము మరియు రైతు
చలికాలంలో ఒక రోజు ఒక రైతు తన పొలం దగ్గరున్న కాలవ దగ్గరిగుండా నడుచుకుంటూ వెళ్తున్నాడు. అప్పుడు అతనికి ఒక పెద్ద పాము కనిపించింది. ఆ పాము చలికి వణుకుతూ, దాదాపు చచ్చిపోయే స్థితిలో ఉంది. దాని ఒంటిమీద మంచు తొడుగుకుపోయింది. అది కదలలేక స్థంభించిపోయింది.
రైతుకు దయ వచ్చింది. "అయ్యో, ఈ జీవి ఇలా చలిలో చస్తుంటే చూడలేను. దీన్ని కాపాడాలి" అనుకున్నాడు. కానీ పాము విషమూ, కాటూ గుర్తుకు వచ్చాయి. అతను కాసేపు ఆలోచించి, తన చేతిలోని కఱ్ఱతో పామును జాగ్రత్తగా ఎత్తి, తన చేతి సంచిలో పెట్టుకుని ఇంటికి నడిచాడు.
ఇంటికి చేరుకుని, రైతు పామును ఇంటిలో పొయ్యి దగ్గర ఉంచాడు. వెచ్చదనం తగిలేసరికి పాము మెల్లగా కదలడం మొదలుపెట్టింది. కాసేపటికి పూర్తిగా సజీవంగా, చురుగ్గా మారింది.
రైతు భార్య అక్కడికి వచ్చి పామును చూసి భయంతో అరిచింది: "ఏమిటి ఈ పిచ్చి! పామును ఇంట్లోకి తీసుకువచ్చావు? ఇది మనల్ని చంపేస్తుంది!"
రైతు నవ్వి, "భయపడకు. దీనికి ప్రాణదానం చేశాను. ఇది ఏమీ చేయదు. కృతజ్ఞత ఉన్న ప్రాణిలా కనిపిస్తోంది" అన్నాడు.
కానీ పాము నిజస్వరూపం మారలేదు. శరీరానికి వెచ్చదనం వచ్చిన వెంటనే అది కోపంగా చుట్టుకొని, తన పడగ ఎత్తింది. రైతు వంకే చూస్తూ విషాన్ని సిద్ధం చేసుకుంది.
రైతు భయపడి, "పామూ! నిన్ను చలిలో చావకుండా కాపాడాను. ఇలా చేయడం న్యాయమా?" అని మందలించాడు.
పాము సందేహం లేకుండా బదులు చెప్పింది: "రైతూ! నీకు తెలియదా? పాము జాతికి దయ లేదు. మేము ఎవరి ఉపకారం అయినా మరిచిపోతాము. విషం మా స్వభావం. నువ్వు చేసిన మంచిని నేను నా పాము తత్వంతో మరచిపోతున్నాను."
రైతు తెలివిగా అక్కడి నుంచి జారుకుని, చేతిలో కఱ్ఱను పట్టుకున్నాడు. గట్టిగా కేక వేశాడు. దగ్గరలోని మరికొందరు రైతులు పరుగున వచ్చారు. పాము భయపడి ఆ ప్రదేశం నుండి పారిపోయింది.
రైతు నిట్టూర్చి, భార్యతో ఇలా అన్నాడు: "నేను పొరబడ్డాను. ఒకరి స్వభావాన్ని మార్చలేము. దుష్టునికి చేసిన మంచి, దుష్టత్వాన్ని పెంచుతుంది. ఇక మీదట నేను ఎప్పుడూ పామును కాపాడను."
నీతి: ఒకరి సహజ గుణాన్ని అతిక్రమించడం సాధ్యం కాదు. దుర్జనులకు చేసిన సహాయం ప్రమాదాన్ని మాత్రమే తెస్తుంది. మంచి చేయాలంటే ముందు గ్రహీత యొక్క స్వభావాన్ని తెలుసుకోవాలి.
తాబేలు మరియు కుందేలు
ఒక అడవిలో 'లంఘి' అనే కుందేలు ఉండేది. లంఘికి చాలా గర్వం. ఎందుకంటే అది ఎంతో వేగంగా పరిగెత్తగలదు. అడవిలో మరే జంతువు కూడా దానితో పోటీ పడలేదు. ఈ గర్వంతో అది అందరినీ ఎగతాళి చేస్తూ ఉండేది.
ఒక నెమ్మదిగా నడిచే తాబేలు 'మంద' అనేది ఆ అడవిలోనే ఉండేది. ఒక రోజు లంఘి మందను చూసి నవ్వింది: "ఓయ్ తాబేలూ! నీ కాళ్ళు ఎంత బలహీనంగా ఉన్నాయో చూడు. నువ్వు నడిస్తే పాము కూడా నిన్ను దాటేస్తుంది. నీ జీవితమంతా ఇలాగే నెమ్మదిగా అడుగులు వేస్తావా?"
మంద కోపగించుకోలేదు. నిశ్శబ్దంగా నిలబడి, "లంఘీ, నీకు పందెం వేయడానికి సాహసం ఉందా? మనం పరుగు పందెం వేద్దాం. ఈ చెట్టు దగ్గర నుంచి ఆ కొండ అవతలి చెరువు వరకు. ముందుగా చేరేవాడు గెలుస్తాడు" అంది.
లంఘి నవ్వుతూ, "పర్వాలేదు. నీ లాంటి నెమ్మదిగా నడిచే తాబేలుతో నేను పందెం వేస్తాను. నీకు అవకాశం ఇస్తున్నాను. రేపు ఉదయం ఇక్కడికి రా" అంది.
మర్నాడు ఉదయం అడవిలోని పక్షులు, కుందేళ్ళు, నక్కలు అన్నీ చూస్తుండగా పందెం ప్రారంభమైంది. గబగబా లంఘి ముందుకు దూసుకెళ్లింది. మంద మాత్రం ఒక అడుగు, తర్వాత రెండో అడుగు... ఇలా నెమ్మదిగా ప్రారంభించింది.
లంఘి గెలుపు ఖాయమని అనుకుంది. సగం దూరం వెళ్ళాక, దానికి చాలా అలసట వేసింది. వేసవి ఎండ, పరిగెత్తిన దెబ్బకు దానికి నిద్ర వచ్చింది. "తాబేలు ఇంకా చాలా దూరంలో ఉంటుంది. కాసేపు విశ్రాంతి తీసుకుంటే చాలు" అనుకుంది. ఒక పెద్ద వేపచెట్టు నీడలో పడుకుంది. కాసేపటికి గాఢంగా నిద్రపోయింది.
ఇక మంద నిదానంగా, నిలకడగా అడుగులు వేస్తూ ముందుకు సాగింది. గంటల తరబడి నెమ్మదిగా నడిచి, చివరికి ఆ కొండ దాటి చెరువు దగ్గరకు చేరింది.
లంఘి ఇంకా నిద్రలోనే ఉంది. ఒక పక్షి ఈల వేసింది. లంఘి మేలుకొని చూసింది - సూర్యుడు ఆకాశం మధ్యకు వచ్చేసాడు. భయంతో లంఘి గబగబా లేచి ఇంకా వేగంగా పరిగెత్తింది. కానీ ఆలస్యం. చెరువు దగ్గరికి చేరేసరికి మంద నీళ్ళలో శాంతంగా ఈదుతూ కనిపించింది.
లంఘి అవాక్కైంది. మంద నవ్వుతూ, "లంఘీ! వేగం మాత్రమే గెలుపునివ్వదు. నిలకడ, ఏకాగ్రత, సహనం ఇవి గెలుపుకు ముఖ్యం" అంది.
లంఘి సిగ్గుతో తల దించుకుంది. ఆ రోజు నుంచి అది ఎవరినీ ఎగతాళి చేయలేదు.
నీతి: నిలకడైన ప్రయత్నం, వేగం కంటే బలమైనది. అతిగా ఆత్మవిశ్వాసం ఉంటే పతనం తప్పదు. నిదానంగా, కానీ నిరంతరంగా చేసే కృషి అనివార్యంగా గెలుపును సాధిస్తుంది.
నక్క మరియు ద్రాక్షపండ్లు
అది వేసవికాలం. ఒక నక్క ఆకలితో అడవిలో తిరుగుతూ ఉంది. ఆకాశంలో సూర్యుడు నిప్పులా మండుతున్నాడు. నక్కకు రెండు రోజులుగా ఆహారం దొరకలేదు. దాని నాలుక ఆరిపోతోంది, పొట్టలో బాధ.
అలా తిరుగుతుండగా దానికి ఒక పెద్ద తోట కనిపించింది. ఆ తోట గోడపై ఒక పొడవైన ద్రాక్ష తీగ పాకి ఉంది. ఆ తీగకు అందమైన, మెరిసే ద్రాక్షపండ్లు పండి ఉన్నాయి. అవి ఎర్రగా, కాంతివంతంగా, జలజలా మెరుస్తున్నాయి. నక్క నోటిలో నీరు కారింది.
"ఆహా! ఎంత మంచి ద్రాక్షపండ్లు! ఇవి తినడానికి ఎంత రుచిగా ఉంటాయో!" అని అనుకుంది నక్క. వెంటనే అది గోడపైకి దూకాలని ప్రయత్నించింది. మొదటి ప్రయత్నం - ఎగిరింది, చేతికి అందలేదు. రెండో ప్రయత్నం - ఇంకా గట్టిగా ఎగిరింది, ఇంకా కొంచెం దూరంలోనే ఉన్నాయి. మూడో ప్రయత్నం, నాలుగో ప్రయత్నం... నక్క ఎంత ప్రయత్నించినా ద్రాక్షపండ్లు మాత్రం దానికి అందలేదు.
ఆ తీగ చాలా ఎత్తులో ఉంది. నక్కకు చేతులు లేవు కదా? దాని కాళ్ళతో ఎగిరి పండ్లను అందిపుచ్చుకోవడం అసాధ్యం.
చివరికి నక్క విశ్రమించింది. నేల మీద కూర్చుని, తల పైకెత్తి ఆ ద్రాక్షపండ్లను చూసింది. దానికి చాలా నిరాశ వేసింది. కానీ గెలవలేని పోటీలో ఇక శక్తి వృథా చేయడం ఇష్టం లేదు.
నక్క గట్టిగా స్వీయసమాధానం చెప్పుకుంది. అది నిట్టూర్చి, "పోనీలే. ఆ ద్రాక్షపండ్లు ఏమీ పెద్ద రుచి ఉండవు. అవి పుల్లగా ఉంటాయి. నాకు వీలు కాలేదు కదా, ఆ పండ్లను నేను తిననక్కరలేదు. నాకు కావాల్సినంత మంచి ఆహారం ఎక్కడో దొరుకుతుంది" అంటూ అక్కడి నుంచి నడిచిపోయింది.
నక్క నిజానికి ఆ ద్రాక్షపండ్లను తినాలని చాలా కోరుకుంది. కానీ అవి అందనివి కావడంతో, తన పరాజయాన్ని అంగీకరించకుండా వాటిని తక్కువ చేసి మాట్లాడింది. ఇది చూస్తున్న పక్షి ఒకటి నవ్వింది.
పక్షి నక్కతో, "నక్కామ్మా! నీకు అవి అందలేదు, కానీ వాటి గుణాన్ని ఎందుకు తక్కువ చేస్తున్నావు? తినలేకపోతే అది నీ బలహీనత. పండ్లను నిందించడం సరికాదు" అని చెప్పింది.
నక్క సిగ్గుతో అక్కడి నుంచి వెళ్ళిపోయింది.
నీతి: ఒక వస్తువు లేదా లక్ష్యం అందకపోతే, దాన్ని తక్కువ చేసి మాట్లాడడం సరికాదు. మన అసమర్థతను ఇతరులపై నింద వేయకూడదు. అందని ద్రాక్ష పుల్లనని ఎవరు అన్నారు? నిజాయితీగా లోపాన్ని అంగీకరించడం గొప్పతనం.
చీమ మరియు పావురం
ఒక వేసవి రోజు చిన్న చీమ దాహంతో నీటి కోసం వెతుక్కుంటూ ఒక కాలువ ఒడ్డుకు వచ్చింది. కాలువలో నీరు వేగంగా ప్రవహిస్తోంది. చీమ నీరు త్రాగడానికి ఒడ్డున నిలబడింది. అది తల వంచి నీళ్ళు తాగుతుండగా, దాని కాలు జారి నీటిలో పడింది.
ప్రవాహం బలంగా ఉంది. చీమ వెంటనే కొట్టుకుపోయింది. "కాపాడండి!" అని అరవడానికి చీమ చాలా చిన్నది దాని కేక ఎవరికీ వినిపించలేదు. నీటిలో కాళ్ళు, చేతులు కొట్టుకుంటూ అది మునిగి పైకి లేస్తూ ఉంది. దాని ప్రాణానికి ప్రమాదం వచ్చింది.
ఆ సమయంలో ఒక పావురం ఆకాశంలో ఎగిరిపోతోంది. దానిది దయార్థ్రమైన మనసు. పైనుంచి చూస్తుండగా నీటిలో కొట్టుకుపోతున్న చీమను చూసింది.
పావురానికి జాలి వేసింది. వెంటనే అది ఒక పెద్ద చెట్టు కొమ్మను ముక్కుతో కొరికి విరిచి, నీటిలో పడేసింది. ఆ కొమ్మ నీటిపై తేలుతూ వెళ్లింది. చీమ ఆకుల మీదకు ఎక్కి ప్రాణాలు కాపాడుకుంది. చీమ కృతజ్ఞతతో పావురం వైపు చూసి "నువ్వు లేకపోతే నేను ఈ రోజు మునిగిపోయేదాన్ని. నీ ఋణం తీర్చుకుంటాను" అని చెప్పింది.
కొన్ని రోజుల తర్వాత పావురం ఒక చెట్టు మీద కూర్చుని గూడు కడుతోంది. ఆ సమయంలో ఒక వేటగాడు ఆ అడవికి వచ్చాడు. అతను పావురం వైపు రాయి విసరడానికి తన ఉండేలును సిద్ధం చేస్తున్నాడు. పావురానికి ఏమీ తెలియదు. అది ప్రమాదంలో ఉంది.
ఆ దృశ్యం చీమ చూసింది. చీమ చిన్నదే కానీ, దాని బుద్ధి పదునైనది. అది వేటగాడి కాలి మీదకు పరిగెత్తి, కోపంగా కొరికింది. వేటగాడు అకస్మాత్తుగా బాధతో అరిచి కాలు పైకెత్తాడు. రాయి గురి తప్పి, అతను క్రింద పడిపోయాడు.
ఆ శబ్దానికి పావురం మేలుకొని ఎగిరిపోయింది. దాని ప్రాణాలు కాపాడబడ్డాయి. పైనుంచి చూస్తుండగా, చీమ దాని వైపు తల ఊపుతూ "నేను చెప్పలేదా? నీ ఋణం తీర్చుకుంటానని!" అని సంకేతం చేసింది. అప్పటి నుంచి ఆ చెట్టు మీద పావురం, ఆ చెట్టు కింద చీమ ఒకరినొకరు కాపాడుకుంటూ జీవించాయి.
నీతి: మంచి చేస్తే మంచి జరుగుతుంది. ఎంత చిన్న సహాయమైనా, దాని ప్రభావం పెద్దదిగా మారుతుంది. కృతజ్ఞత అనేది జీవులందరిలోను ఉండే గుణం. ఎవరిని వారి పరిమాణంతో కాదు, వారి మంచితనంతో కొలవాలి.
బంగారు గుడ్ల కోడి
ఒక ఊరిలో నారాయణ అనే పేద రైతు ఉండేవాడు. అతనికి ఒక చిన్న గుడిసె, ఒక చిన్న పొలం మాత్రమే ఉండేవి. అతను పగలు రాత్రి శ్రమ చేస్తూ జీవనం సాగించేవాడు. అతని ఇంట్లో ఒక తెల్లని కోడి ఉండేది. ఆ కోడి ప్రతిరోజూ ఒక గుడ్డు పెట్టేది.
ఒక రోజు నారాయణ ఆ కోడి పెట్టిన గుడ్డును తీసుకోబోతే, ఆ గుడ్డు సాధారణ గుడ్డులా లేదు. అది బంగారంతో చేసినట్టు మెరిసిపోతోంది! అతను నమ్మలేకపోయాడు. చేతిలోకి తీసుకుని చూసుకున్నాడు. నిజంగానే అది బంగారు గుడ్డు.
నారాయణ ఆ గుడ్డును పట్టణంలోని వర్తకుడికి చూపించాడు. వర్తకుడు అన్నాడు, "ఇది నిజమైన బంగారం. నీకు మంచి ధర ఇస్తాను." నారాయణకు ఆ రోజు చాలా బంగారు నాణేలు దొరికాయి. అతను సంతోషంగా ఇంటికి వెళ్లాడు.
మరుసటి రోజు కూడా కోడి బంగారు గుడ్డు పెట్టింది. అలా ప్రతి రోజు ఒక బంగారు గుడ్డు వల్ల నారాయణ రోజురోజుకూ ధనవంతుడు అవుతున్నాడు. కానీ అతని మనసులో దురాశ మొలకెత్తింది.
అతను ఒక రోజు తన భార్యతో అన్నాడు: "ఈ కోడి రోజుకు ఒక్క గుడ్డు మాత్రమే పెడుతోంది. నాకు ఇంకా ఎక్కువ బంగారం కావాలి. ఒకవేళ ఈ కోడి పొట్టలోనే ఎన్నో బంగారు గుడ్లు ఉంటే? కడుపు కోసి తీస్తే అన్ని ఒక్కసారి దొరికేస్తాయి!"
భార్య వద్దంటూ చెప్పింది: "ఇప్పటికే మనకు దొరుకుతున్నది అవసరానికి మించి. దురాశ కలిగితే చేతిలో ఉన్నది కూడా పోతుంది."
నారాయణ ఆ మాటలు లెక్కచేయలేదు. మర్నాడు తెల్లవారుఝామున లేచి, తన పదునైన కత్తిని తీసుకున్నాడు. ఆ కోడిని పట్టుకుని దాని పొట్టను చీల్చాడు. కోడి చచ్చిపోయింది.
కానీ ఆ కోడి పొట్టలో బంగారు గుడ్లు ఎక్కడ? ఒకటి కూడా లేవు. కేవలం రక్తం, మాంసం, మాత్రమే ఉన్నాయి. అతను నిరాశ, విచారంతో నేలమీద కూలబడ్డాడు.
ఇప్పుడు అతని దగ్గర కోడి లేదు, బంగారం కూడా రాదు. దురాశతో చేసిన తొందరపాటు పని వలన తనకు బంగారాన్ని ఇచ్చే దానినే కోల్పోయాడు. ఆ తర్వాత చాలా రోజులు తను చేసిన తప్పుని గూర్చి బాధపడ్డాడు, కానీ ప్రయోజనం లేకపోయింది.
నీతి: దురాశ మనిషిని అంధుని చేస్తుంది. చేతిలో ఉన్నదానికి సంతృప్తి చెందకుండా, మరింత పొందాలనే తొందర మూలంగా ఉన్నది కూడా పోతుంది. నెమ్మదిగా, ఓపికగా వచ్చే సంపదే నిలకడగా ఉంటుంది.
తెలివైన కోతి
ఒక అడవిలో బుద్ధ అనే ఒక తెలివైన కోతి ఉండేది. ఆ అడవి మధ్యలో ఒక చిన్న చెరువు ఉండేది. వేసవి కాలంలో ఆ చెరువునీరు ఎండిపోయి అచ్చట ఒక చిన్న గుంత మాత్రమే మిగిలేది. ఆ గుంతలో ఉన్న కొద్దిపాటి నీటితో అడవిలోని జంతువులన్నీ వచ్చి దాహం తీర్చుకునేవి.
ఆ గుంతలో ఒకరోజు ఒక కుందేలు నీళ్ళు తాగుతుండగా నీటిలో దాని ప్రతిబింబం కనిపించింది. కుందేలు భ్రమకు లోనై, "ఓహో! నీళ్ళలో మరొక జీవి ఉంది. అది నాతో పోటీకి దిగుతుందేమో" అని భయపడింది. అది పరుగున కోతి దగ్గరికి వెళ్ళి, "ఓ సోదరా! చెరువులో ఒక జలచరం ఉంది. అది మనల్ని చంపేస్తుందేమో!" అని ఆందోళన పడింది.
బుద్ధ నిశ్చలంగా విని, "శాంతించు నేస్తమా. నేను వచ్చి చూస్తాను" అని చెరువు వద్దకు వెళ్లింది. అక్కడికి చేరాక, అది నీటిలో తన సొంత ప్రతిబింబాన్ని చూసింది. కానీ బుద్ధకు తన ప్రతిబింబం తానే అని తెలుసు. అది కుందేలుతో "ఏంటి భయం? నువ్వు నీ ప్రతిబింబానికి భయపడ్డావు. మనల్ని ఎవరూ చంపడానికి రాలేదు" అని వివరించింది. కుందేలు సిగ్గుతో అక్కడి నుంచి వెళ్ళిపోయింది.
కొద్ది రోజుల తర్వాత నక్కల గుంపు ఒకటి ఆ చెరువు నీళ్ళను మురికిచేయడం మొదలుపెట్టింది. అవి నీటిలోకి రాళ్ళు, చెత్తాచెదారం వేస్తూ ఉండేవి. దాహానికి వచ్చే జంతువులు అవమానించబడ్డాయి. ఎవరికీ వ్యతిరేకించే ధైర్యం లేదు. అన్నీ బుద్ధ దగ్గరికి వచ్చి ఫిర్యాదు చేశాయి.
బుద్ధ నక్కలను హెచ్చరించింది: "నీళ్ళు కలుషితం చేయొద్దు. అందరివి సమాన హక్కులు. నిరపరాధులకు ఇబ్బంది కలిగిస్తే దేవుడి నుండి శిక్ష తప్పదు." కానీ నక్కలు బుద్ధ మాటల్ని నిర్లక్ష్యం చేశాయి. అవి తమ పని కొనసాగించాయి.
బుద్ధ ఒక తెలివైన ప్రణాళిక వేసింది. ఒకరోజు నక్కలు నీళ్ళు త్రాగడానికి వచ్చినప్పుడు, బుద్ధ ఎత్తున ఎక్కడ నుంచో కొబ్బరికాయను క్రిందికి విసిరింది. ఆ కాయ 'ధడేల్' మంటూ నక్కల ముందు పడింది. నక్కలు భయంతో వెనక్కి తగ్గాయి. ఇంతలో ఇంకో కాయ వేసింది. అలా ఒక మూడు కాయలు తమ మీద పడగానే అవి "దేవుడు మనల్ని శిక్షించడానికి వచ్చినట్టున్నాడు" అని భ్రమించాయి. వెంటనే అవి భయపడి అక్కడి నుంచి పారిపోయాయి.
ఆ తర్వాత నక్కలు తిరిగి ఆ చెరువు దగ్గరకు రాలేదు. బుద్ధ తన తెలివితో చెరువును రక్షించింది. అడవి జంతువులన్నీ బుద్ధకు ధన్యవాదాలు చెప్పాయి.
నీతి: బలం కంటే తెలివి గొప్పది. ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో శాంతంగా ఆలోచించి, సృజనాత్మకమైన పరిష్కారాన్ని కనుగొంటే విజయం సాధించవచ్చు. భయం మనసును కప్పేసినప్పుడు, యథార్థాన్ని గుర్తించడం కష్టమవుతుంది.
గాలి మరియు సూర్యుడు
చాలా కాలం క్రితం, గాలి మరియు సూర్యుడు ఇద్దరు స్నేహితులు. ఒక రోజు వారి మధ్య గొప్పగా గొడవ జరిగింది. తమలో తాము ఎవరు గొప్పవారు అనే విషయంలో వాదన మొదలైంది.
గాలి గర్వంగా చెప్పింది: "నేను అత్యంత శక్తిమంతుడను. నేను వీస్తే పెద్దపెద్ద చెట్లు నేలకూలతాయి. నేను అలలను రేపుతాను. నా కంటే బలవంతుడు ఎవరూ లేరు."
సూర్యుడు నిశ్శబ్దంగా నవ్వి, "బలం వలన మాత్రమే గొప్పతనం కాదు. సాధికారికత, ఓర్పు, ప్రేమతో కూడా పనులు సాధించవచ్చు" అని జవాబిచ్చాడు.
గాలి ఇంకా కోపంగా, "నన్ను నిరూపించుకుంటాను. ఒక పందెం వేద్దాం. ఆ క్రింద ఒక బాటసారి నడుచుకుంటూ వస్తున్నాడు. అతని మీద నుంచి శాలువా ఎవరు తొలగించగలరో చూద్దాం. అదే నిజమైన శక్తి" అంది.
సూర్యుడు అంగీకరించాడు.
ముందుగా గాలి తన శక్తిని ప్రదర్శించింది. ఆకాశంలో చీకటి మేఘాలు కమ్మాయి. గాలి భీకరంగా విసిరింది. ఆకులు రాలాయి. కొమ్మలు విరిగిపోయాయి. దుమ్ము, ఇసుక గాలిలో ఎగిరింది. కానీ బాటసారి ఏం చేశాడు? అతను మరింత గట్టిగా తన శాలువాను పట్టుకున్నాడు. గాలి ఎంత బలంగా వీచినా, అతను శాలువాను వదలలేదు. చివరికి గాలి అలసిపోయింది. అది తన ప్రయత్నం విఫలమైందని గ్రహించింది.
ఇప్పుడు సూర్యుని వంతు వచ్చింది. గాలి వెళ్ళిపోయింది. ఆకాశం నుంచి మేఘాలు తొలగిపోయాయి. సూర్యుడు నెమ్మదిగా, సాధికారికంగా తన వెచ్చని కిరణాలను భూమిపై వ్యాపింపజేయడం మొదలుపెట్టాడు. గాలి చల్లబడింది. వాతావరణం హాయిగా మారింది.
బాటసారికి వెచ్చదనం తగిలింది. అతను నుదిటిపై చెమటను తుడుచుకున్నాడు. వేడి ఎక్కువవుతుండటంతో, అతను తన శాలువాను తీసి, చేతిలో ఉంచుకున్నాడు. కాసేపటికి అతను ఒక చెట్టు చాటున కూర్చుని, శాలువాని పూర్తిగా తీసివేసి, దాన్ని మడిచి తన సంచిలో పెట్టుకున్నాడు.
గాలి నివ్వెరపోయింది. తాను బలాన్ని ప్రదర్శించి విఫలమైంది, కానీ సూర్యుడు తన వెచ్చదనంతో సాధించేశాడు.
సూర్యుడు నిశ్శబ్దంగా గాలితో, "చూశావా ? హింస, బలం, ఒత్తిడి వలన ఎవరినీ మార్చలేము. ప్రేమ, వెచ్చదనం, ఓర్పు వలన మనం ఇతరుల హృదయాలను గెలుచుకోగలం" అని చెప్పాడు.
గాలి తన పొరపాటును గ్రహించి, సూర్యుని మెచ్చుకుంది. ఆ రోజు నుండి గాలి ఇతరులను బలవంతం చేయడం వల్ల ప్రయోజనం లేదని గుర్తుపెట్టుకుంది.
నీతి: ఒత్తిడి, బలం, కోపంతో మనం ఎవరినీ మార్చలేము. ఆప్యాయత, సహనం, వెచ్చని మాటలు ప్రజల హృదయాలను గెలిచి, వారిలో మంచి మార్పు తీసుకురాగలవు. మృదువుగా మాట్లాడేవాడు గెలుస్తాడు.
ఒంటె మరియు చిరుత
ఒక అడవిలో 'కరభ' అనే ఒంటె మరియు 'చిత్ర' అనే చిరుత ఉండేవి. రెండూ మంచి స్నేహితులు. వాటి ఆహారం, అలవాట్లు చాలా వేరుగా ఉండేవి. ఒంటె మొక్కలు, గడ్డి, ఆకులూ తింటే, చిరుత మాంసం తినేది. అయినప్పటికీ, అవి ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉండేవి.
ఒక సంవత్సరం తీవ్రమైన కరువు వచ్చింది. వాన లేదు. నదులెండిపోయాయి. మొక్కలు మాడిపోయాయి. జంతువులు ఆకలి దప్పికలతో అలమటించాయి. కరభ (ఒంటె) తినడానికి ఏమీ దొరక్క చాలా బలహీనమైంది. చిత్ర (చిరుత) కూడా వేటాడే జంతువులు లేక సన్నగిల్లింది.
ఒకరోజు చిత్ర కరభతో, "సోదరా, ఇక్కడ మనం కూర్చుంటే చావు తప్పదు. ఈ అడవిని వదిలి దూరంగా వెళ్ళాలి. దక్షిణాన ఒక పెద్ద నది దాటి మరో అడవి ఉందని పక్షులు చెప్పాయి. అక్కడ ఆహారం, నీరు ఉన్నాయట. రాత్రి మనం ప్రయాణం ప్రారంభిద్దాం" అని చెప్పింది.
కరభ అంగీకరించింది. అర్ధరాత్రి రెండూ బయలుదేరాయి. మూడు రోజులు నిరాహారంగా ప్రయాణించాయి. నాల్గవ రోజు ఒక పెద్ద నది ముందుకు వచ్చింది. నది చాలా లోతుగా, వేగంగా ప్రవహిస్తోంది.
చిత్ర నదిలోకి దూకి ఈదడం ప్రారంభించింది. కానీ నది మధ్యకు రాగానే దానికి అలసట వేసింది. ప్రవాహం బలంగా ఉండడంతో కొట్టుకుపోయే ప్రమాదం ఏర్పడింది. అది గట్టిగా కేకలు వేసింది: "కరభా! నేను మునిగిపోతున్నాను! సహాయం చేయి!"
కరభ ఒంటెకు ఈత బాగా వచ్చు. అది నదిలోకి దిగి, తన పొడవాటి మెడను చాచి, చిత్రను తన వీపుపై ఎక్కించుకుంది. ఆ తర్వాత నిదానంగా నదిని దాటింది. చిత్ర ప్రాణాలు కాపాడింది.
నది దాటిన తర్వాత కొత్త అడవిలోకి ప్రవేశించాయి. అక్కడ చెట్లు చాలా పచ్చగా, చల్లగా ఉన్నాయి. కానీ ఒక సమస్య ఉంది. ఆ అడవి అంతా ఎత్తైన చెట్లతో నిండి ఉండేది; నేలమీద గడ్డి లేదు. ఒంటెకు చెట్లమీది ఆకులు, కాయలు అందవు, మరోవైపు చిత్రకు వేటాడేందుకు కుందేళ్ళు, లేళ్ళు అక్కడ లేవు.
చిత్ర కరభతో, "నువ్వు నాకు సహాయం చేసినట్టు, నేను కూడా నీకు సహాయం చేయాలనుకుంటున్నాను. కానీ ఆహారం లేక చస్తున్నాం. నన్ను వేటగాడికి ఇస్తే చనిపోయాక నా తోలు, ఎముకలు అమ్ముకుంటే నీకు బాగా డబ్బు వస్తుంది" అంది.
దానికి కరభ, "నేను వెళ్లి ఆ అడవి మధ్యలో పడుకుంటాను. నువ్వు నన్ను చంపేస్తే నీకు ఆహారం దొరుకుతుంది. నా మాంసం నువ్వు తిని బతుకు." అని సూచించింది.
చిత్ర "కరభా! నువ్వు నా ప్రాణం కాపాడావు. నేను నిన్ను ఎలా చంపగలను? ఇది ద్రోహం. మనం ఇతర మార్గం వెతుక్కుందాం."
చివరికి వాటికొక చిన్న గుహ దొరికింది. ఆ గుహలో నివసించే ఒక ముని వాటికి కొన్ని పండ్లు, కాయగూరలు ఇచ్చాడు. ఆ దయ వల్ల వాటి ప్రాణాలు నిలిచాయి. కరభను చంపాలనే ఆలోచనను చిత్ర ఎప్పటికీ వదిలేసింది.
నీతి: నిజమైన స్నేహం కష్టకాలంలో తెలుస్తుంది. ప్రాణాలు కాపాడిన వారికి ఎప్పటికీ కృతజ్ఞతగా ఉండాలి. స్నేహితుని కోసం స్వీయ త్యాగం చేయడం కూడా గొప్ప గుణం.
కాకి మరియు నీటి కుండ
ఒక వేసవి కాలం. ఎండ తీవ్రంగా ఉంది. ఒక చిన్న కాకికి దాహం వేసి, దాని గొంతు ఎండిపోయింది. అది నీళ్ళ కోసం అటూ ఇటూ తిరిగింది. చెరువులన్నీ ఎండిపోయాయి. కాలువలు మట్టితో దుమ్ముగా మారాయి. కాకి చాలా దూరం ఎగిరింది, కానీ ఒక చుక్క నీరు కూడా దొరకలేదు.
చివరకు అది ఒక పొలం దగ్గర ఉన్న ఒక రైతు ఇంటి వద్దకు చేరింది. ఆ ఇంటి పెరట్లో ఒక పెద్ద మట్టి కుండ ఉంది. కాకి ఆ కుండ మీదకు వెళ్ళి లోపలికి తొంగి చూసింది. కుండలో కొద్దిగా నీరు ఉంది! కానీ ఆ నీరు చాలా లోతులో ఉంది. కాకి తన ముక్కును లోపలికి పెట్టింది అందలేదు. ఇంకా లోతుగా ముక్కు పెట్టింది ఇంకా అందలేదు.
కాకి నిరాశగా కుండ చుట్టూ తిరిగింది. దానికి దాహం వేస్తోంది. ఆకాశంలో సూర్యుడు మండిపోతున్నాడు. కాకి గట్టిగా అరిచింది. సహాయం కోసం పిలిచింది, కానీ ఎవరూ లేరు.
కాసేపటికి కాకి మనసుకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది. దాని ముఖంలో చిరునవ్వు మెదిలింది. చుట్టూ చూసింది. కుండ దగ్గర కొన్ని చిన్న రాళ్ళు పడి ఉన్నాయి. అందులో ఒక చిన్న రాయిని తన ముక్కుతో ఎత్తి, కుండలో వేసింది. రాయి చప్పుడు చేస్తూ కింద పడింది. నీటి మట్టం కొంచెం పైకి లేచింది.
కాకికి ఆశ వచ్చింది. రెండవ రాయి వేసింది. నీటి మట్టం ఇంకొంచెం పైకి లేచింది. అలా ఒక్కొక్క రాయిని వేస్తూ పోయింది. అలసిపోయింది, కానీ ఆపలేదు. అది పట్టుదలగా రాళ్ళను వేస్తూనే ఉండింది.
చివరికి కాకి వేసిన రాళ్ళన్నీ కుండలో నిండి, నీటి మట్టం కుండ అంచు వరకు వచ్చేసింది. ఇప్పుడు కాకి తన ముక్కును చాపి సులభంగా నీళ్ళు త్రాగింది. దాహం తీరింది. దానికి చాలా సంతోషం వేసింది.
కాకి ఆకాశంలోకి ఎగిరి, సంతోషంగా కూసింది. ఆరోజు నుంచి ఆ కాకి ఎప్పుడైనా ఇబ్బంది వస్తే, కుంగిపోకుండా తెలివిగా దారి వెతుక్కోవాలని నేర్చుకుంది.
నీతి: సమస్యలు వచ్చినప్పుడు చేతులు కట్టుకొని కూర్చోకూడదు. ఓపిక, పట్టుదల, తెలివితో ఏ అడ్డంకినైనా అధిగమించవచ్చు. కష్టపడి ఆలోచిస్తే చిన్న చిన్న ప్రయత్నాలు కూడా పెద్ద ఫలితాన్నిస్తాయి.
నక్క మరియు కొంగ
ఒక అడవిలో జిత్తులమారి అనే ఒక నక్క ఉండేది. దానికి తన బుద్ధి మీద చాలా గర్వం. ఆ అడవిలోనే పొడుగు అనే ఒక కొంగ కూడా ఉండేది. కొంగకు చాలా పొడవాటి ముక్కు, సన్నటి కాళ్ళు. నక్కకు కొంగంటే అసూయ.
ఒక రోజు నక్క కొంగను భోజనానికి ఆహ్వానించింది. కొంగ సంతోషంగా నక్క ఇంటికి వెళ్ళింది. నక్క ఒక చదునైన రాతి పలక మీద పల్చని పాయసం వడ్డించింది. ఆ పాయసం చాలా రుచిగా ఉంది, కానీ అది పూర్తిగా ద్రవం.
నక్క తన చదునైన నాలుకతో పాయసం సులభంగా తాగేసింది. కానీ కొంగ తన పొడవాటి సన్నని ముక్కుతో ఆ పల్చని పాయసం ఎలా తాగాలి? దాని ముక్కు అందులోకి వెళ్ళేది కానీ పాయసం పైకి రాదు. ప్రతిసారి ముక్కు లోపలికి పెడుతుండగా, పాయసం బయటకు చిందేది. కొంగ ఎంత ప్రయత్నించినా ఒక్క చెంచా పాయసం కూడా తినలేకపోయింది. ఆకలితోనే వెనక్కి వెళ్ళిపోయింది.
కొంగకు నక్క చేసిన తమాషా అర్థమైంది. అది మనసులోనే బాధపడింది, కానీ నక్క ముందు ఏమీ చెప్పలేదు. కొద్ది రోజుల తర్వాత కొంగ నక్కను భోజనానికి ఆహ్వానించింది.
నక్క సంతోషంగా, గబగబా కొంగ ఇంటికి వెళ్ళింది. కొంగ ఒక పొడవాటి ఇరుకు మెడ గల కుండలో చేపల వంటకాన్ని వడ్డించింది. ఆ వంటకం చాలా రుచిగా ఉంది, కానీ దాన్ని తినాలంటే పొడవాటి ముక్కు అవసరం.
కొంగ తన ముక్కును ఆ కుండలోకి సులభంగా దూర్చి, ఆ వంటకాన్ని తినేసింది. నక్క మాత్రం తన గుండ్రటి ముఖాన్ని ఆ ఇరుకు మెడలోకి ఎలా పెట్టాలి? అది ఎంత ప్రయత్నించినా, మెడలోకి తల దూర్చబోతే గట్టిగా ఇరుక్కుపోయింది. నొప్పితో బయటకు లాగింది. చివరికి నక్క ఆకలితో, అవమానంతో ఆ ప్రదేశం విడిచింది.
వెళ్ళేముందు కొంగ నక్కతో, "నువ్వు నాకు చదునైన పలక మీద పాయసం వడ్డించినట్టు, నేను నీకు ఇరుకు మెడ కుండలో వంటకం వడ్డించాను. ఒకరికి ఇబ్బంది కలిగించే వ్యక్తి తనకు తాను అదే ఇబ్బందిని ఎదుర్కోవలసి వస్తుంది" అని చెప్పింది.
నక్క తల దించుకుంది. ఆ రోజు నుంచి అది ఎవరినీ తమాషా చేయలేదు.
నీతి: ఇతరులకు నచ్చని రీతిలో వ్యవహరించేవాడు, చివరికి అదే ప్రతిఫలాన్ని పొందుతాడు. పరుల బలహీనతలను చూసి నవ్వడం లేదా వారికి ఇబ్బంది కలిగించడం తప్పు. ఇతరుల పట్ల సహానుభూతితో మెలగాలి.
సింహం మరియు నక్క
ఒక అడవికి దర్ప అనే సింహం రాజు. దానికి వయసు పెరిగింది. ముందులా చురుకుగా వేటాడలేకపోయింది. కాళ్ళు నొప్పి, పళ్ళు రాలిపోయాయి. దానికి ఆకలి వేస్తుండేది, కానీ ఆహారం దొరక్క బాధపడేది.
ఒకరోజు దర్ప ఒక తెలివైన పథకం వేసుకుంది. అది ఒక గుహలో ప్రవేశించి, అక్కడ పడుకుని తన శరీరం మీద దుమ్ము పూసుకుంది, బలహీనంగా నటించింది. అప్పుడు అడవిలోని జంతువులందరికీ వర్తమానం పంపింది:
"నేను సింహం దర్పని మరణావస్థలో ఉన్నాను. నా చివరి దర్శనం చేసుకోండి. ప్రతి జంతువు తప్పక రావాలి."
అందరూ నమ్మారు. ముందుగా ఒక కుందేలు గుహలోకి వెళ్ళింది. వెంటనే సింహం గబగబా లేచి దాన్ని చంపి తినేసింది. కొద్దిసేపటికి ఒక మేక వచ్చింది. దాన్నీ చంపింది. ఆ తర్వాత ఒక లేడి, ఒక అడవి పంది... ఇలా ఒకొక్కటిగా వచ్చిన జంతువులన్నింటినీ సింహం తినేసింది.
మర్నాడు 'చకోరం' అనే నక్క కూడా సింహాన్ని చూడటానికి వెళ్ళింది. అది గుహ దగ్గరికి వచ్చింది. గుహ లోపలికి అడుగు పెట్టే ముందు నిలబడి చూసింది. గుహ లోపల జంతువుల అడుగుల గుర్తులు కనిపించాయి. కానీ ఆ గుర్తులన్నీ లోపలికి వెళ్ళినవే తప్ప, బయటికి వచ్చిన ఒక్క గుర్తు కూడా లేదు.
చకోరంకు వెంటనే నిజం అర్థమైంది. అది దర్పను దూరం నుంచే పిలిచింది: "మహారాజా! నేను లోపలికి రావడానికి భయపడుతున్నాను. ఈ గుహలోకి చాలా జంతువులు వెళ్ళినట్టు కనిపిస్తోంది, కానీ ఒక్కటి కూడా బయటికి వచ్చినట్టు లేదు. బయటికి రాకపోతే, లోపలికి వెళ్ళడంవలన ప్రయోజనం ఏమిటి?"
సింహం కోపంగా గర్జించింది: "దుష్ట నక్కా! నువ్వు ఎందుకు లోపలికి రావడం లేదు? నేను చనిపోతున్నాను. నా దర్శనం చేసుకోకుండా ఎలా వెళ్ళిపోతావు?"
నక్క నవ్వి, "మహారాజా! అడుగుల గుర్తులు నాకు నిజం చెప్పాయి. లోపలికి వెళ్ళిన ఆనవాళ్లు ఉన్నాయి, బయటికి వచ్చిన ఆనవాళ్లు లేవు. దీనికి ఒక్కటే అర్థం - వచ్చిన జంతువులు బతికి బయటికి రాలేదు. నాకు కూడా అదే గతి పట్టే ప్రమాదం ఉంది. నేను లోపలికి రాను. వీడ్కోలు!" అంటూ నక్క వెనక్కి తిరిగి వెళ్ళిపోయింది.
సింహం కోపంతో గుహలో గర్జించింది, కానీ ప్రయోజనం లేకపోయింది. నక్క తెలివి వలన బతికిపోయింది.
చివరికి సింహం ఆకలితోనే ఒక రోజు చనిపోయింది. నక్క ప్రాణాలతో సురక్షితంగా తన గుహకు వెళ్ళింది.
ఆ రోజు నుంచి అడవిలోని జంతువులన్నీ నక్కను తెలివైనదిగా గౌరవించాయి.
నీతి: ఏ విషయంలోనైనా గమనించి, సూచనలను అర్థం చేసుకోవాలి. చాకచక్యంగా ఆలోచిస్తే ప్రాణాపాయం నుంచి తప్పించుకోవచ్చు. మోసాన్ని సూక్ష్మ సూచనల ద్వారా గుర్తించడం నేర్చుకోవాలి.
ముని మరియు ఎలుక
ఒక అడవిలో తపోధన అనే ముని ఉండేవాడు. ఆయన ఆశ్రమంలో శాంతంగా ధ్యానం చేసుకుంటూ, జంతువులను ప్రేమగా చూసుకుంటూ జీవించేవాడు. ఒక రోజు సాయంత్రం ఆయన ఆశ్రమం దగ్గర ఒక చిన్న ఎలుకను చూశాడు. ఒక పెద్ద పాము ఆ ఎలుకను వెంబడిస్తోంది. ఎలుక భయంతో వణికిపోతోంది.
మునికి దయ వచ్చింది. ఆయన తన దండాన్ని పైకెత్తి పామును గద్దించాడు. పాము అక్కడి నుంచి పారిపోయింది. ముని ఎలుకను తన అరచేతిలో ఎత్తుకుని, "నీవు ఇక భయపడకు. ఈ ఆశ్రమంలో నీకు ఆశ్రయం ఉంది" అని చెప్పాడు.
ఎలుక రోజూ ముని దగ్గర ఉండేది. అతను దానికి తినడానికి ఆహారం పెట్టేవాడు. కొన్ని రోజులకు ఒక పిల్లి వచ్చి ఎలుక మీద దాడి చేయబోయింది. ఎలుక మళ్ళీ భయపడింది. ముని పిల్లిని వెళ్ళగొట్టాడు.
ఎలుక ముని దగ్గరికి వచ్చి, "స్వామీ! నేను చాలా బలహీనురాలిని. ప్రతి జంతువు నన్ను వెంబడిస్తుంది. ఒకవేళ మీరు నన్ను పిల్లిగా మార్చగలరా? అప్పుడు నేను బలంగా ఉంటాను" అని ప్రార్థించింది.
మునికి జాలివేసింది. ఆయన తన తపశ్శక్తితో ఎలుకను ఒక చిన్న పిల్లిగా మార్చాడు. ఇప్పుడు పిల్లి సంతోషంగా తిరుగుతూ ఉండేది. కానీ ఒక రోజు ఒక కుక్క వచ్చి పిల్లిని వెంబడించింది. పిల్లి భయంతో మళ్ళీ ముని దగ్గరికి పరిగెత్తింది.
"స్వామీ! కుక్క నన్ను తరుముతుంది. నన్ను కుక్కగా మార్చండి" అని వేడుకుంది. ముని దానిని కుక్కగా మార్చాడు.
కొంతకాలానికి ఆ కుక్క ఒక చిరుతను చూసి భయపడింది. "చిరుత నన్ను చంపేస్తుంది, నన్ను చిరుతగా మార్చండి" అని మునిని ప్రార్థించింది. ముని దాన్ని చిరుతగా మార్చాడు.
చిరుతగా మారిన తర్వాత ఆ జంతువు గర్వంగా అడవిలో తిరగసాగింది. ఒక రోజు అది ఒక సింహాన్ని చూసింది. సింహం గర్జించింది. చిరుత భయంతో వణికిపోయింది. ముని దగ్గరికి వెళ్ళి, "స్వామీ! సింహం నన్ను చంపేస్తుంది. నన్ను సింహంగా మార్చండి. అప్పుడు అడవికి నేనే రాజును అవుతాను. ఎవరూ నన్ను భయపెట్టలేరు" అంది.
ముని నిట్టూర్చాడు. అయినా దాని ప్రార్థన మన్నించి, ఆ చిరుతను ఒక బలమైన సింహంగా మార్చాడు. ఇప్పుడు సింహం అడవిలో విహరిస్తోంది. అది చిన్న జంతువులను వేటాడి తింటూ, అందరినీ భయపెట్టసాగింది. అది ఇక తనను ఎవరూ జయించలేరని గర్వంగా ఉండేది.
ఒక రోజు ముని సింహాన్ని పిలిచాడు. సింహం గర్వంగా వచ్చి నిలబడింది. ముని నిశ్చలంగా దాని వైపు చూసి, "నీవు మరచిపోయావు. నువ్వు ఒక చిన్న ఎలుకగా ఉండేదానివి. నేను నిన్ను కాపాడాను. కానీ నీవు గర్వంతో మారిపోయావు. ఇక నీకు సింహంగా ఉండటం అర్హత లేదు" అన్నాడు.
ముని చేతిలోని దండాన్ని ఊపి, ఆ సింహాన్ని మళ్ళీ ఒక చిన్న ఎలుకగా మార్చేశాడు. ఎలుక తన పూర్వ స్థితికి వచ్చింది. అది సిగ్గుతో ఒక రంధ్రంలో దూరిపోయింది.
ముని దానితో, "సృష్టిలో ప్రతి జీవికి దాని స్థానం ఉంది. ఎవరికివారు సహజసిద్ధంగా ఉండటమే మంచిది. మారు వేషం వేసుకుంటే చివరికి నిజ స్వరూపం బయటపడుతుంది. అహంకారం నాశనానికి మూలం" అని ఉపదేశించాడు.
నీతి: పైకి ఎంత పెద్దగా మారినా, లోపలి స్వభావం మారదు. అహంకారం, గర్వం వలన నాశనం తప్పదు. ఒకరి సహాయంతో గొప్ప స్థితికి వచ్చినా, ఆప్యాయతను, కృతజ్ఞతను మరవకూడదు. ప్రతి జీవికి దాని సహజ స్థితి ఉత్తమం.
ఏనుగు మరియు దర్జీ
ఒక ఊరిలో గజరాజు అనే ఏనుగు ఉండేది. అది ప్రతిరోజూ ఉదయం లేచి, నదికి వెళ్ళి స్నానం చేసి, దారిలో ఉన్న ఓ దర్జీ దగ్గరికి వచ్చేది. ఆ దర్జీ పేరు చేతన్. చేతన్ ఒక చిన్న దుకాణం నడుపుతూ జీవనం సాగించేవాడు.
గజరాజు ప్రతిరోజూ దర్జీ దగ్గరికి వచ్చి, తన తొండాన్ని చాపేది. చేతన్కు ఆ ఏనుగంటే చాలా ఇష్టం. అతను ఏనుగు తొండంలో కొన్ని పండ్లు, చక్కెర ముద్దలు పెట్టేవాడు. ఏనుగు సంతోషంగా తిని, తన తొండంతో అతని తల మీద నిమిరి, వెళ్ళిపోయేది. ఆ దృశ్యం చూసి ఊరిలోని వారందరూ సంతోషిస్తూ ఉండేవారు.
ఇలా చాలా రోజులు జరిగాయి. ఒక రోజు చేతన్ చిరాకుతో ఉన్నాడు. ఆ రోజు ఉదయం ఎవరో వచ్చి అతనితో గొడవ పడ్డారు. అతని మనస్సు కలత చెందింది.
ఆ సమయంలో గజరాజు ఎప్పటిలాగే వచ్చి తన తొండాన్ని చాపింది. చేతన్ కోపంగా, ఏదో ఆలోచనలో ఉండి, చేతిలో సూది ఏనుగు తొండంలో దించాడు. అది పదునుగా ఉండడంతో ఏనుగుకు తీవ్రమైన నొప్పి కలిగింది. గజరాజు బాధతో అరిచింది. కానీ చేతన్ వెంటనే తప్పు తెలుసుకున్నాడు. అతను "క్షమించు నా స్నేహితుడా! నేను నిన్ను బాధపెట్టాలని అనుకోలేదు. నా కోపంలో పొరపాటు చేశాను" అని వేడుకున్నాడు. గజరాజు నొప్పితో అక్కడి నుంచి వెళ్ళిపోయింది.
మర్నాడు గజరాజు నదికి వెళ్ళింది. దారిలో దర్జీ దుకాణం దాటుతూ ఉంది. గత జ్ఞాపకం వల్ల దానికి నొప్పి మళ్ళీ గుర్తొచ్చింది. అది నీటిలోకి వెళ్ళి, తన తొండంలో నిండా నీళ్ళు నింపుకుంది. తిరిగి వస్తూ, దర్జీ దుకాణం దగ్గరికి వచ్చింది. నిలబడి కాసేపు చూసింది.
ఆ సమయంలో చేతన్ దుకాణంలో కూర్చుని బట్టలు కుడుతున్నాడు. అతను ఏనుగును చూసి సంతోషంగా లేచాడు. కానీ గజరాజు తన తొండాన్ని పైకెత్తి, నీళ్ళను దర్జీ మీదకు, దుకాణం మీదకు విడిచింది. బట్టలు, దారాలు, సూది, కత్తెర అన్నీ తడిసి పాడయ్యాయి. చేతన్ తడిసి ముద్దయ్యాడు.
చేతన్ "నా మిత్రమా! నేను చేసిన తప్పుకు ఇది తగిన శిక్ష. నిన్నటి రోజు నా కోపం నీకు హాని చేసింది. ఇవాళ నీ కోపం నాకు నష్టం కలిగించింది. రెండు తప్పే. ఇకపై నేను నా కోపాన్ని నీ మీద ప్రదర్శించను. నువ్వు నీ కోపాన్ని మరచిపోయి, మళ్ళీ స్నేహం చేద్దాము" అని ప్రార్థించాడు.
గజరాజు నిశ్శబ్దంగా నిలబడి, తన తొండాన్ని మెల్లగా చాపింది. చేతన్ దానిలో పండ్లు పెట్టాడు. ఆ రోజు నుంచి వారు మళ్ళీ స్నేహితులయ్యారు. చేతన్ ఎప్పటికీ తన కోపాన్ని అమాయక జంతువుల మీద చూపించుకోలేదు.
నీతి: ఒకరి మంచితనాన్ని మరచి, అసహ్యంగా ప్రవర్తించకూడదు. కోపంలో చేసిన చిన్న తప్పు కూడా పెద్ద నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. ప్రతి చర్యకు ప్రతిస్పందన ఉంటుంది. అందుకే ఎప్పుడూ ప్రేమ, ఆప్యాయతలతో మెలగాలి. పొరపాటు చేస్తే క్షమాపణ చెప్పడంలో వెనుకాడకూడదు.
ద్రాక్షపండ్లు మరియు ముళ్లపొద
ఒక తోటలో పచ్చగా, జలజలా మెరిసే ద్రాక్షపండ్ల తీగ ఉండేది. దాని రుచి, రంగు, సువాసన చాలా ప్రత్యేకంగా ఉండేవి. ఆ తీగ ప్రక్కనే ఒక ముళ్లపొద ఎదుగుతూ ఉండేది. ఆ ముళ్లపొదకు పెద్దగా పండ్లు ఉండేవి కావు, దాని మీద ముళ్ళు మాత్రం చాలా ఉండేవి. ఎవరైనా దాన్ని తాకినా గట్టిగా గుచ్చుకునేవి.
ద్రాక్ష తీగకు తన సౌందర్యంపై చాలా గర్వం. ఒక రోజు అది ముళ్లపొదను చూసి నవ్వింది: "చూడు నీ స్థితి. నీకు పువ్వులు లేవు, మంచి పండ్లు లేవు, నీ మీద ముళ్ళు తప్ప ఏమీ లేదు. ఎవరూ నీ దగ్గరికి రారు. నేను ఎంత అందంగా ఉన్నానో చూడు! ప్రజలు నన్ను చూడటానికి దూరం నుంచి వస్తారు. నా పండ్లు తిని సంతోషిస్తారు."
ముళ్లపొద దానికి ఎటువంటి జవాబు ఇవ్వలేదు. నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయింది.
కొన్ని రోజుల తర్వాత ఆ తోటలోకి ఒక గాడిద వచ్చింది. అది ఆకలితో ఉంది. ద్రాక్ష తీగను చూసి, ఆకలితో దానికి నోరూరింది. అది ముందుకు వచ్చి, ద్రాక్షపండ్లను తినడానికి ప్రయత్నించింది. కానీ ఆ తీగ చాలా ఎత్తులో ఉంది. గాడిద ఎంత ప్రయత్నించినా పండ్లు అందలేదు. చివరికి కోపంతో ఆ తీగను కొరకడం, తొక్కడం మొదలుపెట్టింది. ఆకులు రాలిపోయాయి, తీగ దెబ్బతిన్నది.
ఆ తర్వాత గాడిద ముళ్లపొద వైపు తిరిగింది. ముళ్లపొదను చూసి, దాన్ని తినడానికి యత్నించింది. కానీ ముళ్ళు దాని నోటిని గుచ్చుకున్నాయి. బాధతో గాడిద వెనక్కి తగ్గింది. అది గట్టిగా అరిచింది. దాని నోటి నుండి రక్తం కూడా వచ్చింది. గాడిద ఆ ప్రదేశం విడిచి పారిపోయింది.
గాయపడిన ద్రాక్ష తీగ ముళ్లపొదను చూసి, "సోదరీ! నేను నిన్ను అవమానించాను కదా. నీ ముళ్ళు నిన్ను ఎంత బాగా కాపాడుతున్నాయి! నాకు అంత రక్షణ లేదు. నా అందం, రుచి ఏమీ నన్ను ఆ గాడిద నుంచి కాపాడలేకపోయాయి. నీవు నిజంగా ధన్యురాలివి" అంది.
ముళ్లపొద ప్రేమగా జవాబిచ్చింది: "చెల్లీ! ప్రతి దానికి దాని ప్రత్యేకత ఉంటుంది. నా ముళ్ళు నన్ను కాపాడుతాయి. నీ రుచి, అందం ప్రజలను ఆకర్షిస్తాయి. ఎవరికి వారి గుణాలు ఉన్నాయి. ఇతరులను తక్కువ చేసి మాట్లాడకూడదు. మనం ఒకరి నుండి ఒకరు నేర్చుకోవాలి."
ఆ రోజు నుంచి ద్రాక్ష తీగకు గర్వం పోయింది. అది తన ప్రక్కన ఉన్న ముళ్లపొదను గౌరవించడం నేర్చుకుంది.
నీతి: ప్రతి వస్తువు, ప్రతి జీవికి దాని ప్రత్యేక గుణాలు, ప్రయోజనాలు ఉంటాయి. మనం ఇతరులను వారి లోపాల కోసం ఎగతాళి చేయకూడదు. ప్రతికూలంగా కనిపించేది కూడా ఒకరకమైన రక్షణ లేదా ఉపయోగాన్ని కలిగి ఉండవచ్చు. అందుకే అహంకారం పెట్టుకోకూడదు.
కుక్క - బంగారు గంటలు
ఒక రాజధానిలో రాజా అనే ఒక ధనిక వర్తకుడు ఉండేవాడు. అతనికి ఒక విలాసవంతమైన కుక్క ఉండేది. దాని పేరు లాడ్లీ. ఆ కుక్కకు రాజు ఇచ్చిన బహుమతిగా ఒక పట్టీ ఉండేది. ఆ పట్టీకి బంగారు గంటలు తగిలించబడి ఉండేవి. లాడ్లీ నడిచిన ప్రతి అడుగుకు ఆ గంటలు 'ఝణఝణ' మంటూ మనోహరమైన శబ్దం చేసేవి.
లాడ్లీకి తన గంటల శబ్దం వలన చాలా గర్వం. అది ఎక్కడికి వెళ్ళినా, ముందుగా గంటల శబ్దం వినిపించేది. అందరూ దాన్ని చూసి "ఏమి అదృష్టవంతమైన కుక్క! ఎంత విలాసంగా ఉంది!" అని మెచ్చుకునేవారు.
రాజా వద్ద మరో కుక్క కూడా ఉండేది. దాని పేరు సాద్. సాద్ ఒక సాధారణ కుక్క. దానికి గంటలు లేవు, పట్టీలు లేవు. అది రాజా ఇంటి కాపలా కుక్కగా పనిచేసేది. రాత్రి సమయంలో దానికి నిద్ర రాదు. అది బయట చలిలో పడుకుని, దొంగల నుండి కాపలా కాస్తుండేది.
లాడ్లీ సాద్ ని చూసి నవ్వేది: "నీ జీవితం ఎంత దారుణంగా ఉందో చూడు. నీకు బంగారు గంటలు లేవు, మంచి పడక లేదు, ఏదీ బాగా లేదు. ప్రజలు నీ పట్ల శ్రద్ధ చూపించరు. నేను ఎంత భాగ్యవంతురాలినో చూడు. నా గంటలు రాజా బహుమతి!"
సాద్ నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయేది. దానికి సమాధానం చెప్పడం ఇష్టం లేదు.
ఒక రోజు రాక్షసులు లాగా ఉన్న కొందరు బందిపోటు దొంగలు రాజా ఇంటిలోకి చొరబడ్డారు. వారు నగలు, డబ్బు దొంగిలించాలని అనుకున్నారు. ఆ రాత్రి చీకటిగా ఉంది. దొంగలు నెమ్మదిగా గోడలు ఎక్కి లోపలికి దూరారు.
సాద్ వెంటనే శబ్దం పసిగట్టింది. అది గట్టిగా మొరిగింది. దాని మొరిగే శబ్దం యజమానికి హెచ్చరిక అయింది. రాజా, ఇంటి దాసులు లేచారు. వారు కొంతమంది దొంగలను వెంబడించి పట్టుకున్నారు.
లాడ్లీ ఏం చేసింది? అది కూడా నిద్ర లేచింది. కానీ అది నడవగానే దాని బంగారు గంటలు 'ఝణఝణ' మని పెద్ద శబ్దం చేశాయి. మిగిలిన దొంగలు వెంటనే ఆ దిక్కుగా మళ్ళి, లాడ్లీని చూసి దాని బంగారు పట్టీని లాక్కోవాలని ప్రయత్నించారు. లాడ్లీ భయంతో పారిపోయింది, కానీ గంటల శబ్దం వలన దాన్ని ఎక్కడికి వెళ్ళినా దొంగలు వెంబడించగలిగారు. అది రక్షణ కోసం అరిచింది.
అదృష్టవశాత్తూ, సాద్ వెంటనే లాడ్లీని కాపాడటానికి వచ్చింది. సాద్ దొంగలను కొరికి, వారిని ఇంటి నుండి తరిమికొట్టింది. లాడ్లీ ప్రాణాలు కాపాడబడ్డాయి.
మర్నాడు లాడ్లీ సాద్ దగ్గరికి వెళ్ళి, "నిన్ను నేను ఎగతాళి చేసినందుకు క్షమించు. నీ సాదాసీదా జీవితమే నిన్ను రక్షించింది. నా బంగారు గంటలు నా ప్రమాదాన్ని పెంచాయి. ఇకపై నేను ఎవరినీ వారి బాహ్యాడంబరాలతో కొలవను" అని క్షమాపణ చెప్పింది.
సాద్ నవ్వుతూ, "ప్రతిదానికీ దాని లాభనష్టాలు ఉంటాయి. సరదాగా ఉండు, కానీ గుర్తుంచుకో, అసలు సంపద బయటికి కనిపించేది కాదు, లోపలిదే" అంది.
నీతి: బాహ్యాడంబరాలు, వైభవం ప్రమాదాన్ని కూడా ఆహ్వానించవచ్చు. గంభీరమైన, సాదాసీదా జీవితం కొన్నిసార్లు సురక్షితంగా ఉంటుంది. వస్తువులు, సంపదల వలన తలెత్తే గర్వం చివరికి నష్టాన్నే మిగులుస్తుంది. ప్రతి వ్యక్తి ఇంకొకరి స్థితిగతులను గౌరవించడం నేర్చుకోవాలి.
చాణక్యుడు - విద్యార్థి
ప్రాచీన భారతదేశంలో 'చాణక్యుడు' అనే మహా విద్వాంసుడు, రాజనీతిజ్ఞుడు ఉండేవాడు. ఆయన తన చాకచక్యం, తెలివితేటలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయనకు చాలా మంది విద్యార్థులు ఉండేవారు. ఆయన వారికి నీతి, రాజనీతి, జీవిత సత్యాలు బోధించేవాడు.
ఒక రోజు ఆయన వద్దకు ఒక కొత్త విద్యార్థి వచ్చాడు. అతని పేరు 'మేధావి'. అతను చాలా తెలివైనవాడు, కానీ అతనికి ఒక చెడ్డ అలవాటు ఉండేది ఏ విషయాన్ని అయినా సులభంగా నేర్చుకోవాలని. శ్రమించడం ఇష్టం లేదు. పుస్తకాలు చదవడు, అభ్యాసం చేయడు, అన్నీ తక్షణమే తెలుసుకోవాలని అనుకునేవాడు.
మేధావి చాణక్యుని దగ్గరకు వెళ్ళి, "గురుదేవా! నేను చాలా త్వరగా విద్యను నేర్చుకోవాలి. దయచేసి నాకు ఆ విద్యను ఒక్క రోజులోనే నేర్పండి. నా దగ్గర ఎక్కువ సమయం లేదు" అని చెప్పాడు.
చాణక్యుడు నిశ్శబ్దంగా నవ్వి, "నాయనా! విద్యకు సమయం పడుతుంది. ఒక్క రోజులో నేర్చుకునేది ఏమీ లేదు. నువ్వు నిజంగా తెలివైనవాడివైతే, ముందు ఒక సాధారణ పని చేయి" అని అతనికి ఒక చిన్న పాత్ర ఇచ్చాడు.
"ఈ పాత్రను నీళ్ళతో నింపు. ప్రతి ఉదయం సూర్యోదయానికి ముందు నదికి వెళ్ళి, ఈ పాత్రలో నీళ్ళు నింపుకోవాలి. ఆ నీటిని ఆశ్రమం వెనుక ఉన్న చిన్న మొక్కకు పోయాలి. ఇది నీ రోజువారి పని. ఇలా వంద రోజులు చేయి. అప్పుడు నీకు నేను విద్యను నేర్పుతాను."
మేధావి ఆ పనిని చాలా తేలికైనదిగా అనుకున్నాడు. మొదటి రోజు వెళ్ళి నీళ్ళు తెచ్చి మొక్కకు పోశాడు. రెండో రోజు కూడా చేశాడు. కానీ చివరికి వచ్చేసరికి అతనికి విసుగు వచ్చింది. "ఇదేమి చదువు? ఇది పనికిమాలిన పని. గురువుగారు నన్ను ఏమాత్రం గౌరవించడం లేదు" అనుకున్నాడు.
అతను చాణక్యుని దగ్గరకు వెళ్ళి, "గురుదేవా! ఈ పని వలన నాకు విద్య ఎలా వస్తుంది? ఇది కేవలం కూలీ పని. నేను విద్యార్థిని, కూలీని కాదు" అని కోపంగా అన్నాడు.
చాణక్యుడు ప్రశాంతంగా జవాబిచ్చాడు: "నాయనా! ఆ మొక్క ఏమైందో చూడు. కొన్ని రోజుల క్రితం అది ఒక చిన్న మొలక. నీవు నీటి బిందువులు వేస్తుండగా నేడు అది ఒక చిన్న మొక్కగా ఎదిగింది. ఒక్క రోజులో ఎదుగుదల లేదు. దీర్ఘకాలంగా, నిరంతరంగా శ్రమిస్తేనే ఫలితం వస్తుంది. అదే విద్యకూడా. ఒక్క రోజులో విద్య రాదు. ప్రతి రోజు కొద్దిగా నేర్చుకుంటే, ఒక రోజు నువ్వు పండితుడివవుతావు."
చాణక్యుడు కొనసాగించాడు: "అంతేకాదు, నీవు నీళ్ళు తెచ్చిన ప్రతిసారీ నదిని చూశావా? నది ఎప్పుడూ నిశ్శబ్దంగా ప్రవహిస్తుంది. అది అరుచుకోదు, గొప్పలు చెప్పుకోదు. ఎంతో శ్రమించి, ఎన్నో రాళ్ళు, కొండలను తొలుచుకుంటూ సముద్రంలో కలుస్తుంది. విద్యార్థికి నదిలా శ్రమించడం, సహనం ఉండడం నేర్చుకోవాలి."
మేధావికి తన తప్పు అర్థమైంది. అతను తల దించుకొని, "గురుదేవా! క్షమించండి. నేను ఓర్పు లేనివాడిని. ఇప్పటి నుంచి నేను నిజాయితీగా శ్రమిస్తాను. నాకు విద్యను నేర్పండి" అని ప్రార్థించాడు.
చాణక్యుడు అతనికి విద్యను నేర్పడం ప్రారంభించాడు. మేధావి నిరంతర శ్రమ వలన ఒక గొప్ప పండితుడిగా ఎదిగాడు. ఆ తర్వాత అతను ఎవరికైనా చెప్పేవాడు: "విద్యకు సులభమైన మార్గం లేదు. శ్రమే విద్యకు మూలం."
నీతి: విజయానికి, విద్యకు సులభ మార్గాలు లేవు. నిరంతర శ్రమ, ఓర్పు, సహనం మాత్రమే నిజమైన జ్ఞానాన్ని ఇస్తాయి. తక్షణ ఫలితాలను ఆశించేవారు నిజమైన జ్ఞానాన్ని ఎప్పటికీ పొందలేరు. ప్రతి రోజు కొద్దిగా నేర్చుకుంటే ఒక రోజు మహానుభావులవుతారు.
పిల్లి మరియు ఎలుకల సభ
ఒక పెద్ద ఇంట్లో ఒక బలమైన పిల్లి ఉండేది. ఆ పిల్లి ఎంతో చురుగ్గా, రెప్పపాటు వేగంగా ఎలుకలను పట్టుకునేది. ఆ ఇంట్లో ఎలుకల సంఖ్య రోజు రోజుకూ తగ్గిపోతోంది. మిగిలిన ఎలుకలు భీతిలో జీవిస్తున్నాయి.
ఎలుకల్లో 'ధీర' అనే ఒక పెద్ద ఎలుక ఉండేది. అది చాలా తెలివైనది. ఒకరోజు అది అన్ని ఎలుకలను రహస్యంగా ఒక గోడ రంధ్రం దగ్గర సమావేశానికి పిలిచింది.
సభ ప్రారంభించి, ధీర అంది: "సోదరులారా, మన పరిస్థితి చాలా దారుణంగా ఉంది. ఆ పిల్లి ప్రతిరోజూ మనలో కొందరిని తినేస్తుంది. ఇలాగే కొనసాగితే మన జాతి అంతరించిపోతుంది. ఇప్పుడు మనమందరం కలిసి ఆలోచించి ఒక ఉపాయం చేయాలి. ఆ పిల్లికి మనం ఎప్పుడు దొరుకుతామో తెలియకుండా ఎలా ఉండాలి?"
ఎలుకల్లో ఒకటి చెప్పింది: "పిల్లి నుంచి తప్పించుకోవడానికి అడవిలోకి వెళ్ళిపోదాం." రెండోది చెప్పింది: "ఆ పిల్లి నిద్రపోయే వరకు మనం బయటికి రాకూడదు." మూడోది చెప్పింది: "మనం రాత్రి మాత్రమే బయటికి రావాలి. పగలు రంధ్రాల్లోనే ఉండిపోవాలి."
కానీ ఈ సూచనలు ఏవీ పూర్తిగా సరిపోలేదు. పిల్లి ఎప్పుడు ప్రమాదంలో పడేస్తుందో ఎవరికీ తెలియదు.
అప్పుడు నాలుగో ఎలుక ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రతిపాదన చేసింది: "మనం పిల్లి మెడలో ఒక గంటను కట్టాలి. ఆ గంట మోగిన ప్రతిసారీ మనకు తెలుస్తుంది, పిల్లి వస్తోందని. అప్పుడు మనం పారిపోవడానికి సమయం దొరుకుతుంది."
ఈ ఆలోచన విని అన్ని ఎలుకలూ సంతోషించాయి. "ఎంత గొప్ప ఉపాయం! ఇలాంటి తెలివి మనకు ముందెందుకు రాలేదు?" అంటూ ఆ ప్రతిపాదనకు అన్నీ చప్పట్లు కొట్టాయి.
కానీ మధ్యలో ధీర (పెద్ద ఎలుక) నిశ్శబ్దంగా నిలబడింది. అప్పుడు అది అడిగింది: "చాలా బావుంది. ఇప్పుడు ఒక్కటి చెప్పండి - ఆ గంటను పిల్లి మెడలో ఎవరు కట్టడానికి వెళతారు?"
సమావేశంలో అంతా నిశ్శబ్దమైంది.
ఎలుకలు ఒకదాని ముఖం మరొకటి చూసుకున్నాయి. ఒక్కటి కూడా ముందుకు రాలేదు. 'నేను వెళ్తాను' అని ధైర్యంగా చెప్పే ఎలుక లేదు. కొందరు నెమ్మదిగా పక్కకు జరిగిపోయారు. మరికొందరు తలలు దించుకున్నారు.
ధీర అర్థం చేసుకుంది. అది బాధగా చెప్పింది: "చూశారా? మనకు మంచి ఆలోచన వచ్చింది. కానీ దాన్ని అమలు చేయడానికి ఎవరూ ముందుకు రావడం లేదు. ఒక ఆలోచన అందంగా ఉండటం మాత్రమే చాలదు. దాన్ని నిజ జీవితంలో అమలు చేయగలగాలి. లేదంటే, ఆ ఆలోచన నిరుపయోగం. గంట కట్టే ధైర్యం చేసే ఎలుక లేనిదే, ఆ గంట మనకు ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?"
ఎలుకలు సిగ్గుతో నిలబడిపోయాయి. సభ విఫలమైంది. అప్పటి నుంచి ఆ ఎలుకలు ఆ పిల్లి నుంచి తప్పించుకోవడానికి ఇతర మార్గాలను వెతుక్కోవాల్సి వచ్చింది. కానీ గంట కట్టే ఆలోచన మాత్రం అమలుకు నిలవలేదు.
నీతి: ఒక ఆలోచన ఎంత బాగుంది అనేది ముఖ్యం కాదు, ఆ ఆలోచనను నిజ జీవితంలో అమలు చేయడం ఎంత సాధ్యమో అదే నిజమైన ప్రాముఖ్యత. తాత్వికంగా అందంగా ఉండే ప్రణాళికలు అమలు కాని పక్షంలో ఎటువంటి ప్రయోజనం లేదు. ప్రణాళికలు వేసేటప్పుడు వాటి ఆచరణీయతను ముందుగా పరిశీలించాలి.
సత్యం మరియు అసత్యం
చాలా కాలం క్రితం, సత్య అనే దేవత మరియు అసత్య అనే రాక్షసుడు ఉండేవారు. వారిద్దరూ ఒక రోజు పందెం వేసుకున్నారు. భూలోకంలోకి వెళ్ళి, ఎవరు ఎక్కువ మంది మనుషులను తమ వైపు ఆకర్షించగలరో చూద్దామని.
ముందుగా అసత్య భూలోకంలోకి దిగాడు. అతను చాలా సుందరమైన వేషం వేసుకున్నాడు. బంగారు వస్త్రాలు, నగలు, కిరీటం ధరించాడు. అతను ప్రజల ముందుకు వెళ్ళి, "నేను మీకు సులభమైన మార్గాలు చూపిస్తాను. శ్రమ లేకుండా డబ్బు సంపాదించండి. అబద్ధం చెప్పి, మోసం చేసి, దొంగతనం చేసి ధనవంతులు కండి. ఇదే నిజమైన జీవిత మార్గం" అని ప్రచారం చేశాడు.
చాలా మంది ప్రజలు అసత్య మాటలు విని ఆకర్షితులయ్యారు. వారు సులభమైన దారి వెతుక్కుంటూ అబద్ధాలు చెప్పడం, మోసాలు చేయడం ప్రారంభించారు. కొంతకాలానికి వారికి డబ్బు వచ్చింది, కానీ వారిలో ఎవరికీ నిజమైన సంతోషం లేదు. వారు ఎప్పుడూ భయంతో, అనుమానంతో, ఒంటరితనంతో బాధపడ్డారు. స్నేహితులు వారిని విడిచిపెట్టారు. కుటుంబాల్లో గొడవలు వచ్చాయి.
ఇంతలో సత్య భూలోకంలోకి దిగింది. సత్య చాలా సాధారణ వేషంలో వచ్చింది. ఆమె వద్ద నగలు లేవు, రంగులు లేవు, ఆకర్షణీయమైన దుస్తులు లేవు. ఆమె నిశ్శబ్దంగా ప్రజల మధ్య నడిచింది. చాలామంది ఆమె వైపు శ్రద్ధ చూపించలేదు.
సత్య ఒక చిన్న పల్లెలో ప్రవేశించింది. అక్కడ ఒక పేద బాలుడు కృష్ణ ఉన్నాడు. అతను తన తల్లి అనారోగ్యంతో ఉండగా డబ్బు లేక, మందులు కొనలేక బాధపడ్డాడు. కానీ అతనికి ఒక గుణం ఉంది అతను ఎన్నడూ అబద్ధం చెప్పలేదు. ఎంత కష్టం వచ్చినా సత్యాన్ని విడవలేదు.
సత్య బాలుడి దగ్గరికి వెళ్ళి, "నాయనా! నేను సత్యాన్ని. నీకు తెలుసా, నీ తల్లికి మందు కావాలి. కానీ నీ దగ్గర డబ్బు లేదు. ఒకవేళ నీవు అబద్ధం చెప్పి డబ్బు సంపాదిస్తే ఇప్పుడే మందు వచ్చేది. నీవు ఎందుకు అబద్ధం చెప్పడంలేదు?" అని అడిగింది.
కృష్ణ సూటిగా జవాబిచ్చాడు: "అమ్మా! నేను అబద్ధం చెప్పి డబ్బు సంపాదించినా, ఆ డబ్బుతో వచ్చిన మందు నిజమైన ఔషధం కాదు. నా తల్లి ఆ మందు తాగినా, ఆమెకు మనశ్శాంతి ఉండదు. ఎందుకంటే నేను తప్పు చేశానని ఆమెకు తెలిస్తే బాధపడుతుంది. నేను నిజాయితీగా కష్టపడి సంపాదిస్తే, ఆ మందు నిజంగా ఆమెకు ఉపశమనం కలిగిస్తుంది."
సత్య ఆ మాటలకు చాలా సంతోషించింది. ఆమె తన శక్తితో బాలుడికి ఒక బంగారు నాణెం ఇచ్చింది. అతను మందు కొని తల్లికి ఇచ్చాడు. తల్లి నయమైంది. ఆ సంఘటన ఊరంతా వ్యాపించింది. ప్రజలు సత్యం వైపు మళ్ళడం ప్రారంభించారు.
చివరికి అసత్య ఓడిపోయాడు. అతను నిజాయితీగా ఉండేవారి ముందు ఏమీ చేయలేకపోయాడు. అతను సత్యాన్ని ప్రశ్నించాడు: "నేను బంగారు వస్త్రాలు, నగలు, డబ్బు, శక్తి అన్నీ చూపించాను. నీకు ఏమీ లేదు. ఇంకా ప్రజలు నీ వైపు ఎందుకు వస్తున్నారు?"
సత్య నిశ్శబ్దంగా నవ్వి, "నువ్వు బయటి ఆకర్షణలను చూపించావు. నేను లోపలి శాంతిని, విశ్వాసాన్ని, నిజాయితీని ఇస్తాను. మనిషికి అన్నింటికంటే కావలసింది శాంతి. ఆ శాంతి నీ వద్ద లేదు" అంది.
అసత్య తల దించుకుని అదృశ్యమయ్యాడు.
నీతి: సత్యం మార్గం కష్టమైనదే అయినా, దాని ఫలితం శాశ్వతమైన శాంతి. అసత్యం సులభమైన దారిని చూపించినా, చివరికి దుఃఖాన్నే ఇస్తుంది. ఎంతటి కష్టం వచ్చినా సత్యాన్ని విడవకూడదు. నిజాయితీ, సత్యం ప్రతి మనిషికీ నిజమైన ఆభరణాలు.
మంచి రాజు మరియు ప్రజలు
ఒక రాజ్యంలో చంద్రవర్మ అనే రాజు ఉండేవాడు. ఆయన చాలా మంచివాడు, ప్రజలను సొంత పిల్లల్లా చూసుకునేవాడు. రాజ్యంలో ఎక్కడా అన్యాయం జరగకుండా చూసుకునేవాడు. పేదలకు ఆహారం, వస్త్రం, విద్య ఉచితంగా అందేలా ఏర్పాట్లు చేశాడు. ప్రజలు సుఖంగా ఉండేవారు.
చంద్రవర్మకు ఒక కోరిక ఉండేది. తన ప్రజలు తనను నిజంగా ప్రేమిస్తున్నారా, లేక రాజు కాబట్టి గౌరవిస్తున్నారా అని తెలుసుకోవాలని.
ఒక రోజు ఆయన తన మంత్రిని పిలిచి, "మంత్రీ! నేను ఒక పరీక్ష చేయాలనుకుంటున్నాను. రేపు నేను సాధారణ వేషంలో ప్రజల మధ్యకు వెళ్తాను. నేను రాజునని ఎవరికీ తెలియకూడదు. నీవు నాకు తోడు రా" అని చెప్పాడు.
మర్నాడు రాజు మరియు మంత్రి సామాన్యుల వలె వేషాలు మార్చుకుని నగరంలోకి వెళ్ళారు. ముందుగా వారు ఒక పేద కుటుంబం దగ్గరికి వెళ్ళారు. వారు ఆకలితో ఉన్నారు. రాజు వారికి తన వద్ద ఉన్న ఆహారం ఇచ్చాడు. ఆ కుటుంబం కృతజ్ఞతగా చూసింది, కానీ వారికి రాజు ఎవరో తెలియలేదు.
తర్వాత వారు ఒక వ్యాపారి దగ్గరికి వెళ్ళారు. ఆ వ్యాపారి కష్టాల్లో ఉన్నాడు. రాజు అతనికి సహాయం చేశాడు. వ్యాపారి సంతోషించాడు.
అలా రాజు చాలా మందికి సహాయం చేస్తూ నడిచాడు. సాయంత్రం ఒక చెట్టు కింద విశ్రాంతి తీసుకుంటుండగా, ఒక వృద్ధురాలు అక్కడికి వచ్చింది. ఆమెకు నడవడానికి కూడా శక్తి లేదు. రాజు వెంటనే లేచి ఆమెకు నీరు తెచ్చి ఇచ్చాడు. ఆమెకు తినడానికి ఏమైనా ఉందా అని అడిగాడు.
ఆ వృద్ధురాలు రాజు వైపు చూసి, "నాయనా! నీవు చాలా మంచివాడివి. నీవు ఎవరు?" అని అడిగింది.
రాజు నిజం చెప్పకుండా, "అమ్మా! నేను ఒక సామాన్య ప్రయాణికుడిని" అన్నాడు.
ఆ వృద్ధురాలు చెప్పింది: "నాయనా! నీలాంటి వారు చాలా అరుదు. నా కొడుకు యుద్ధంలో చనిపోయాడు. నేను ఒంటరిదాన్ని. రోజూ ఆకలితో ఉంటాను. నేను ఈ రాజ్యంలో ఉండడం వలన ప్రయోజనం ఏమిటి? రాజు ఎవరో మాకు తెలియదు. ఆయన మంచివాడో కాదో కూడా తెలియదు. నాకు ఆయన కంటే నీలాంటి వ్యక్తి దగ్గర ఎక్కువ ప్రేమ దొరుకుతుంది."
రాజు ఆ మాటలు విని చాలా బాధపడ్డాడు. అతను తన నిజ రూపాన్ని బయటపెట్టాలని అనుకున్నాడు, కానీ మంత్రి అడ్డుకున్నాడు.
రాజు ఆ వృద్ధురాలితో, "అమ్మా! రాజు ఎలా ఉండాలని నీవు అనుకుంటావు?" అని అడిగాడు.
ఆమె చెప్పింది: "రాజు ప్రజల కష్టాలను తెలుసుకోవాలని నేను అనుకుంటాను. కానీ మా రాజు ఎప్పుడూ ప్రజల మధ్యకు రాడు. అందుకే మేము ఆయనను ప్రేమించలేకపోతున్నాము. ఆయన మంచివాడని వింటున్నాము, కానీ చూడలేదు."
ఆ రోజు రాత్రి రాజు తన నివాసానికి తిరిగి వచ్చాడు. అతను చాలా సేపు ఆలోచించాడు. మర్నాడు ఉదయం, రాజు ఒక ప్రకటన చేశాడు: "ఈ నెల నుంచి ప్రతి మంగళవారం నేను ప్రజల మధ్యకు వస్తాను. వారి సమస్యలు నేరుగా వింటాను. నేను సాధారణ వేషంలో వస్తాను. ప్రజలు నన్ను సోదరుడిలా కలవవచ్చు."
ఆ రోజు నుంచి ప్రతి మంగళవారం చంద్రవర్మ సామాన్య వేషంలో ప్రజల మధ్యకు వెళ్ళేవాడు. వారి సమస్యలు వినేవాడు, సహాయం చేసేవాడు. క్రమంగా ప్రజలు ఆ రాజును ప్రేమించడం నేర్చుకున్నారు. రాజుకు కూడా తన ప్రేమ నిజమైనదని తెలిసింది.
నీతి: నాయకత్వం అంటే ఎత్తైన సింహాసనంపై కూర్చోవడం కాదు. ప్రజల మధ్యకు వెళ్లి, వారి సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడం, వారితో సమానంగా మెలగడం నిజమైన మంచి పాలన. ప్రేమను గెలవాలంటే మనం ముందుగా మన దగ్గరికి రమ్మని ఆహ్వానించాలి, ఎదురుచూడకూడదు.
నాలుగు ఎద్దులు మరియు సింహం
ఒక అడవిలో నాలుగు ఎద్దులు మంచి స్నేహితులుగా కలిసి నివసించేవి. వాటి పేర్లు: బలరాం, దామోదర్, శ్రీధర్, మురళి. నాలుగూ ఎప్పుడూ కలిసే మేతకు వెళ్ళేవి. కలిసే నీళ్ళు తాగేవి. ఒకదానికొకటి రక్షగా ఉండేవి. వాటికి దగ్గరలోనే ఒక సింహం ఉండేది.
సింహం ఎన్నిసార్లు ఎద్దులను వేటాడాలని ప్రయత్నించినా, నాలుగూ కలిసి ఉండటంతో అవి సింహాన్ని తమ కొమ్ములతో తరిమికొట్టేవి. ఒకవేళ సింహం దగ్గరికి వచ్చినా, మిగతా మూడు దాడి చేసేవి. సింహం ఓడిపోయేది.
ఒకరోజు సింహం ఒక పథకం వేసింది. ఒక నక్కను పిలిచి, "నక్కా! నాకు ఒక సహాయం చేయి. ఆ నాలుగు ఎద్దులను విడదీయడం నీకు తెలుసు. నువ్వు వాటి మధ్య చిచ్చు పెట్టు. నేను ఒక్కొక్కటిగా తినేస్తాను. నీకు చాలా మంచి బహుమతి ఇస్తాను" అంది.
నక్క దురాశపడి, సింహం మాట విన్నది.
మొదటి రోజు నక్క బలరాం దగ్గరికి వెళ్ళి, "బలరాం! నీ స్నేహితులు నిన్ను ఎంతగా ద్వేషిస్తున్నారో తెలుసా? దామోదర్ నీ గురించి చెడుగా మాట్లాడుతున్నాడు. నీవు లేకపోతే మేతంతా తనకే దక్కుతుందని అనుకుంటున్నాడు. జాగ్రత్త!" అని చెప్పింది.
బలరాం నమ్మలేదు. కానీ నక్క అదే మాట దామోదర్ దగ్గరికి వెళ్ళి చెప్పింది: "దామోదర్! బలరాం నీకు వ్యతిరేకంగా కుట్ర చేస్తున్నాడు. నిన్ను తొలగించాలని చూస్తున్నాడు. జాగ్రత్త!"
అలా నక్క ప్రతిరోజూ రెండు వైపుల మాటలు చెప్పింది. కొన్ని రోజులకు ఎద్దుల మధ్య అనుమానం పెరిగింది. అవి ఒకదానితో ఒకటి దూరంగా ఉండటం ప్రారంభించాయి.
ఒక రోజు బలరాం మేతకు ఒంటరిగా వెళ్ళింది. సింహం వెంటనే దాడి చేసింది. బలరాం ఒంటరిగా తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించింది, కానీ సింహం ముందు అది నిలువలేకపోయింది. సింహం బలరాంను చంపేసింది.
మర్నాడు దామోదర్ ఒంటరిగా నదికి వెళ్ళింది. సింహం అక్కడే ఎదురైంది. దామోదర్ కూడా చనిపోయింది.
అలా ఒకరి తర్వాత ఒకరు, నాలుగు ఎద్దులూ విడిపోయిన కారణంగా సింహానికి ఆహారంగా మారాయి.
చివరి ఎద్దు మురళి మరణించే ముందు, బాధగా అనుకుంది: "మనం కలిసి ఉంటే సింహం ఏమీ చేయలేదు. విడిపోయాక ఒక్కొక్కటిగా చస్తున్నాం. అనుమానం, గొడవ, పొరపాటు మనల్ని నాశనం చేశాయి. ఇప్పుడు తెలుస్తుంది, కానీ ప్రయోజనం లేదు."
సింహం సంతోషంగా నక్కకు బహుమతి ఇచ్చింది. కానీ కొద్ది రోజులకు నక్కను కూడా సింహమే తినేసింది. "ఇప్పుడు నీ పని పూర్తి, నువ్వు ఇంక అవసరం లేదు" అని నక్క చనిపోయే ముందు విన్నది.
నక్క తన చివరి శ్వాసలో, "నేను దురాశతో ఇతరులను ఒక్కొక్కరిగా చంపించాను. చివరికి నేను కూడా చనిపోయాను. ఐక్యత లేనిదే ఎవరూ గెలవలేరు" అని బాధపడింది.
నీతి: ఐక్యతలో బలం ఉంది. విడిపోయిన వారు శత్రువుల ముందు నిలువలేరు. అనుమానాలు, చిన్న చిన్న గొడవలు, పరుల ప్రేరణ వలన స్నేహాలు విచ్ఛిన్నమైతే, అది నాశనానికి దారితీస్తుంది. కలిసి ఉండండి, కష్టాలు తొలుగుతాయి. దురాశతో మాటలు చెప్పేవారి మాటలను నమ్మకూడదు.
కుంటి నక్క
ఒక అడవిలో 'చాక' అనే నక్క ఉండేది. అది చాలా చురుకుగా, గబగబా పరిగెత్తేది. దాని రోజువారీ పని ఇతర జంతువులను వేటాడి తినడం. నక్కకు తన వేగం మీద చాలా గర్వం.
ఒక రోజు ఉదయం నక్క ఆహారం వెతుక్కుంటూ అడవిలో తిరుగుతుండగా, ఒక రైతు వేసిన ఇనప ఉచ్చులో దాని కాలు చిక్కుకుంది. నక్క ఎంత ప్రయత్నించినా బయటపడలేకపోయింది. చివరికి తీవ్రంగా ప్రయత్నించి, తన కాలును విరుచుకుని ఎలాగో బయటపడింది. కాలు విరిగిపోవడంతో నక్క కుంటి అయింది.
ఇప్పుడు నక్కకు పరిగెత్తలేని పరిస్థితి. అది ఒక చెట్టు కింద పడుకుని, నొప్పితో బాధపడింది. అది ఆకలితో ఉంది, కానీ వేటాడే శక్తి లేదు. చాలా రోజులు ఆకలితో, దాహంతో అలమటించింది.
ఒక రోజు నక్కకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది. అది తన కుంటితనాన్ని తన ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగించుకోవాలని అనుకుంది. మర్నాడు ఉదయం, నక్క ఆ ప్రాంతంలోని జంతువులన్నింటినీ పిలిచింది. అది వాటితో ఇలా చెప్పింది:
"సోదరులారా! నేను ఇక మీకు ఎలాంటి హాని చేయను. ఎందుకంటే నేను పరిగెత్తలేను. ఇక నేను మాంసం తినను, గడ్డి మాత్రమే తింటాను. అడవిలో నేను ఒక గురువును. నేను మీకు నీతి బోధిస్తాను. రోజూ ఉదయం నా దగ్గరికి రండి. నేను మీకు అనేక విషయాలు నేర్పుతాను."
జంతువులు నక్క మాటలు నమ్మాయి. అవి ప్రతిరోజూ నక్క దగ్గరికి వచ్చేవి. నక్క వాటికి కథలు చెప్పేది, నీతులు బోధించేది. అవి నక్కను గౌరవించాయి.
కానీ నక్క ఒక రహస్యం దాచింది. ప్రతిరోజూ ఒక్కొక్క చిన్న జంతువును ఆలస్యంగా ఉండడానికి కారణం చెప్పి, దానిని తినేస్తుండేది. మొదట ఒక కుందేలు అదృశ్యమైంది. తర్వాత ఒక నెమలి. జంతువులకు అనుమానం వచ్చింది.
ఒకరోజు ఒక తెలివైన పావురం 'బుద్ధిమంత' నక్క దగ్గరికి వెళ్ళింది. అది నక్కతో, "స్వామీ! మీరు గడ్డి మాత్రమే తింటామని చెప్పారు. కానీ మీ చుట్టూ రక్తపు మరకలు ఉన్నాయి. అంతేకాదు, మీ వద్దకు వచ్చిన కొన్ని జంతువులు తిరిగి రాలేదు. ఏమిటి నిజం?" అని అడిగింది.
నక్క అబద్ధం చెప్పడానికి ప్రయత్నించింది, కానీ పావురం వెంటనే ఎగిరి, అడవి జంతువులన్నింటికీ నిజం చెప్పింది. జంతువులు కోపంగా నక్క వైపు తిరిగాయి. అవి నక్కను వెంబడించాయి.
నక్క పారిపోవడానికి ప్రయత్నించింది, కానీ అది చాలా నెమ్మదిగా ఉండడంతో జంతువులు దాన్ని పట్టుకున్నాయి. అవి నక్కకు శిక్ష విధించాయి.
చనిపోయే ముందు నక్క అనుకుంది: "నేను నిజాయితీగా కష్టపడి జీవించాల్సింది. మోసం, అబద్ధం, దాపరికం ఉపయోగించి ఇతరులను మోసం చేద్దామనుకుంటే చివరికి నాకు నష్టమే వచ్చింది. నా కుంటితనం నా శాపమైతే, నా దుర్మార్గం నాకు మరణాన్ని తెచ్చింది."
నీతి: కష్టాలు వచ్చినప్పుడు అబద్ధాలు, మోసాల ఆశ్రయం తీసుకోకూడదు. కుంటి నక్కలాగా, బాహ్యంగా సాధువులా నటించి లోపల దుర్మార్గంగా ఉండేవారు చివరికి పట్టుబడతారు. నిజాయితీ, శ్రమ మాత్రమే శాశ్వత మార్గం. మరీ ముఖ్యంగా, ఇతరుల నమ్మకాన్ని ద్రోహం చేయడం సరికాదు.
చిలుక పొగరు
ఒక అడవిలో 'చిత్ర' అనే ఒక చిలుక ఉండేది. దాని ఈకలు చాలా అందంగా, రంగురంగులతో ఉండేవి. దాని మీద నీలం, ఆకుపచ్చ, పసుపు రంగులు మెరిసిపోతుండేవి. ఎవరైనా ఆ చిలుకను చూస్తే నిలబడిపోయేవారు. చిత్రకు తన అందం మీద చాలా గర్వం.
అది ప్రతిరోజూ ఒక పెద్ద చెట్టు మీద కూర్చుని, "నేను ఈ అడవిలో అందమైన పక్షిని. ఎవరూ నాతో సరిపోలలేరు. నా కంఠం కూడా చాలా మధురంగా ఉంటుంది. నేను ఎగిరే విధానం చూస్తే కళ్ళకు విందు" అంటూ గొప్పలు చెప్పుకునేది.
ఆ అడవిలోనే 'నీలి' అనే ఒక చిన్న పిచ్చుక కూడా ఉండేది. దానికి అందమైన ఈకలు లేవు, మధురమైన గొంతు లేదు. అది సాధారణంగా, నిశ్శబ్దంగా ఉండేది. కానీ దానికి ఒక మంచి గుణం ఉండేది ఇతరులకు సహాయం చేయడం.
ఒక రోజు చిత్ర చెట్టు మీద కూర్చుని పాడుతోంది. దానికి ఎదురుగా నీలి ఒక చిన్న గూడు కడుతోంది. చిత్ర నీలిని చూసి నవ్వింది: "ఓయ్ పిచ్చుకా! నీ గూడు ఎంత పనికిమాలినదిగా ఉందో చూడు. నా గూడు చూడు, ఎంత అందంగా, పద్ధతిగా ఉందో. నీకు ఎగిరే నైపుణ్యం కూడా లేదు. నువ్వు నిజంగా బీద పక్షివి."
నీలి బాధపడింది, కానీ ఏమీ మాట్లాడలేదు. నిశ్శబ్దంగా తన పని చేసుకుంటూ ఉండిపోయింది.
కొన్ని రోజుల తర్వాత ఒక పెద్ద తుఫాను వచ్చింది. గాలి భీకరంగా వీచింది. వాన బాగా కురిసింది. చెట్లు ఊగిపోయాయి. చిత్ర చిలుక గూడు ఎంత అందంగా ఉన్నా, గాలికి కొట్టుకుపోయింది. ఆకులు, కొమ్మలు అన్నీ రాలిపోయాయి. చిత్ర గాలిలో ఎగిరి పడిపోయే ప్రమాదంలో ఉంది.
నీలి పిచ్చుక తన చిన్న గూడులో కూర్చుంది. దాని గూడు చాలా బలంగా, గట్టిగా కట్టబడింది. నీలి ప్రమాదంలో ఉన్న చిత్రను చూసింది. వెంటనే అది ఎగిరి, "చిత్రా! నా గూడులోకి రా. ఇక్కడ చాలా స్థలం లేదు, కానీ ప్రాణాలు కాపాడుకోవచ్చు" అని పిలిచింది.
చిత్ర మొదట సిగ్గుతో వెనుకాడింది. కానీ గాలి తీవ్రమవుతుండటంతో అది నీలి గూడులోకి వెళ్ళింది. రెండు చిన్న గూడులో ఒద్దికగా ఉన్నాయి, కానీ ప్రాణాలు నిలిచాయి.
తుఫాను తర్వాత చిత్ర నీలికి ధన్యవాదాలు చెప్పింది. "నీలీ! నేను నిన్ను అవమానించాను. నీకు అందం లేదని, నీ గూడు పనికిరాదని నేను గర్వంగా మాట్లాడాను. కానీ తుఫానులో నీ గూడు నిలిచింది. నా గూడు మాత్రం కొట్టుకుపోయింది. అందం కంటే బలం, గుణం ముఖ్యమని ఇప్పుడు నాకు అర్థమైంది. నా పొగరు పోయింది" అని అంది.
నీలి నవ్వుతూ, "చిత్రా! నీలోని అందం అద్భుతమైనదే. కానీ అందం వలన గర్వం రాకూడదు. ప్రతి ఒక్కరిలో ఏదో ఒక ప్రత్యేకత ఉంటుంది. నా ప్రత్యేకత నేను కష్టపడి, బలమైన గూడు కట్టుకోగలను. నీ ప్రత్యేకత నువ్వు అందంగా ఉండటమే కాదు, ఇప్పుడు గుణం కూడా నేర్చుకున్నావు" అంది.
ఆ రోజు నుంచి చిత్ర ఎవరినీ అవమానించలేదు. అది తన అందాన్ని మరచిపోలేదు, కానీ ఆ గర్వం దాన్ని విడిచిపెట్టింది. అది ఇతర పక్షులతో స్నేహంగా, వినయంగా మెలిగింది.
నీతి: అందం, ధనం, విద్య వలన గర్వం రాకూడదు. ఒక్కోదానికి దాని విలువ ఉంది. కానీ నిజమైన గొప్పతనం వినయం, దయ, ఇతరులకు సహాయం చేయడంలో ఉంటుంది. పొగరు మనిషి నాశనానికి దారి తీస్తుంది. ఎవరిని వారి బాహ్య స్వరూపంతో కాదు, వారి మంచి గుణాలతో కొలవాలి.
తెలివైన కుక్క
ఒక ఊరిలో బుద్ధి అనే ఒక కుక్క ఉండేది. అది ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో నివసించేది. ఆ బ్రాహ్మణుడు రోజూ కుక్కకు తినడానికి రొట్టె ముక్కలు వేసేవాడు. కుక్క సంతోషంగా తినేది.
ఒకరోజు బ్రాహ్మణునికి ఇంట్లో పని ఎక్కువగా ఉండడంతో, అతను కుక్కకు రొట్టె వేయడం మరచిపోయాడు. కుక్క ఆకలితో బయటకు వెళ్ళింది. ఆ ఊరిలో ఒక మాంసం దుకాణం ఉండేది. దుకాణంలో మాంసపు ముక్కలు వేలాడుతున్నాయి. కుక్క నోరూరింది.
అది దుకాణంలోకి దూరి, ఒక పెద్ద మాంసపు ముక్కను ఎత్తుకుని పారిపోయింది. దుకాణదారుడు కుక్కను చూసి, "ఆగు! దొంగ కుక్కా!" అంటూ వెంబడించాడు. కుక్క తన ప్రాణాలకు తెగించి పారిపోయింది. చివరికి ఒక అడవి దారిలో దుకాణదారుడికి దొరకకుండా తప్పించుకుంది.
కుక్క ఒక చెట్టు కింద కూర్చుని, తాను దొంగిలించిన మాంసాన్ని తినబోతోంది. అప్పుడు దానికి ఒక ఆలోచన వచ్చింది: "నేను ఇప్పుడు ఈ మాంసం తింటే, రేపు ఏమి తింటాను? నేను చేసిన పని తప్పు. నేను దొంగిలించాను. ఇప్పుడు నేను తప్పు చేసినందుకు సంతోషిస్తున్నాను. కానీ నిజంగా ఇది నాకు తగిన ఆహారమా?"
అంతలో అక్కడికి ఒక తెలివైన గుడ్లగూబ వచ్చింది. అది కుక్కను చూసి, "సోదరా! నీవు ఏమి చేస్తున్నావు? ఆ మాంసం నీది కాదు. దాన్ని తినడం వలన నీకు ఎప్పటికీ మనశ్శాంతి ఉండదు. రేపు మళ్ళీ దొంగిలించడానికి ప్రయత్నిస్తావు. ఒక రోజు దొరికిపోతావు. బ్రాహ్మణుడు నీకు రొట్టె వేయడం మర్చిపోయాడు కాబట్టి. అతనికి చెప్పు, తప్పకుండా ఇస్తాడు. నిజాయితీగా బతకడమే మంచిది" అని చెప్పింది.
కుక్కకు గుడ్లగూబ మాటలు నచ్చాయి. అది ఆ మాంసాన్ని అక్కడే వదిలేసి, బ్రాహ్మణుని ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళింది. బ్రాహ్మణుడు కుక్కను చూసి, "ఎక్కడికి వెళ్ళావు? నీకు రొట్టె వేయడం మరిచిపోయాను" అంటూ వెంటనే రొట్టె ముక్కలు వేశాడు. కుక్క సంతోషంగా తిన్నది.
అప్పటి నుంచి ఆ కుక్క ఎప్పుడూ దొంగతనం చేయలేదు. అది ఇతర కుక్కలకు కూడా ఇలా చెప్పేది: "దొంగిలించి తినే దానికంటే, నిజాయితీగా సంపాదించిన చిన్న ముద్ద మేలు. నిజాయితీ లేని ఆహారం నోటికి రుచిగా ఉన్నా, మనసుకు విషంలా ఉంటుంది."
ఒకరోజు ఆ ఊరిలో వేటగాళ్ళు వచ్చారు. వారు అన్ని కుక్కలను పట్టుకోవడానికి విషపు మాంసాన్ని వేశారు. బుద్ధి మాత్రం ఆ మాంసాన్ని వాసన చూసి, "ఇది విషం లాగా ఉంది" అని గ్రహించింది. అది తినలేదు. తిన్న మిగతా కుక్కలు చనిపోయాయి.
ఇతర కుక్కలు బుద్ధిని అడిగాయి: "నీకు ఎలా తెలిసింది అది విషమని?". అందుకు అది చెప్పింది: "నేను ఒకసారి దొంగిలించాను, ఆ రుచి నాకు తెలుసు. కానీ ఆ తర్వాత నేను నిజాయితీ మార్గంలో నడవడం నేర్చుకున్నాను. విషం ఎప్పుడూ నిజాయితీ లేని ఆహారం లాగా ఉంటుంది. నిజాయితీగా వచ్చిన ఆహారం ప్రాణాలను కాపాడుతుంది."
నీతి: తెలివి అంటే దొంగిలించడం కాదు, సరైన మార్గాన్ని ఎంచుకోవడం. ఒకసారి తప్పు చేసినా, దాన్ని గుర్తించి మార్గం మార్చుకోగలిగే వారు నిజంగా తెలివైనవారు. నిజాయితీ, సత్యం, సరైన ప్రవర్తన అనేవి ప్రాణాన్ని కాపాడుతాయి. తప్పుడు మార్గంలో వచ్చిన సంపద ప్రమాదాన్ని మాత్రమే తెస్తుంది.
ఈగ మరియు చీమ
ఒక వేసవి రోజు. ఒక ఈగ మరియు ఒక చీమ ఒక రొట్టె ముక్క దగ్గర కలుసుకున్నాయి. ఈగ పేరు 'చంచల', చీమ పేరు 'శ్రమ'.
చంచల గర్వంగా చెప్పింది: "చీమా! నేను ఎంత ప్రశస్తమైన జీవినో చూడు. నేను రాజుల మందిరాలలో తిరుగుతాను. రాణుల వద్దకు కూడా వెళ్తాను. నేను రుచికరమైన వంటకాలు రుచి చూస్తాను. నీవు మాత్రం నేలమీద బురదలో తిరుగుతావు, పూర్వజన్మలో నీవు ఏమి పాపం చేశావో!"
శ్రమ నిశ్శబ్దంగా రొట్టె ముక్కను మోసుకుంటూ తన పుట్ట వైపు నడిచింది. దారిలో ఒక పెద్ద రాయి అడ్డం వచ్చింది. శ్రమ ఆ రాయి చుట్టూ తిరిగి, కొంచెం నెమ్మదించి, కానీ ఆగకుండా ముందుకు సాగింది. అది ఎప్పటిలాగే శ్రమిస్తూ, నిలకడగా ఉంది.
చంచల ఎగిరి, ఎక్కడెక్కడో తిరిగింది. అది ఒక మిఠాయి దుకాణంలో చక్కెర రుచి చూసింది. ఒక చెత్త కుప్పలో కూర్చుంది. ఒక మందిరంలో ప్రసాదం తిన్నది. అలా అది ఎప్పుడూ ఒక చోట నిలకడగా ఉండదు.
సాయంత్రం అయ్యేసరికి, చంచలకు నిద్రపోవడానికి స్థలం దొరకలేదు. అది చలి గాలికి వణుకుతూ, ఎవరి ఇంటి గోడ మీదనో పడుకుంది. కానీ ఒక వ్యక్తి వచ్చి ఈగను చూసి, "ఛీ! ఈగా!" అంటూ చేత్తో కొట్టబోయాడు. చంచల ప్రాణాలతో పారిపోయింది.
ఆ రాత్రి చలిలో చంచల బాగా అలసిపోయింది. శ్రమ మాత్రం తన పుట్టలో వెచ్చగా, తన పని పూర్తి చేసుకుని, తిండి నిల్వ చేసుకుని సుఖంగా నిద్రపోయింది.
మర్నాడు ఉదయం ఇద్దరూ మళ్ళీ కలుసుకున్నాయి. చంచల చాలా బలహీనంగా, అలసిపోయి ఉంది. శ్రమ మంచిగా, చురుగ్గా ఉంది.
చంచల నిజాయితీగా అడిగింది: "శ్రమా! నేను రాజుల దగ్గర తిరుగుతాను. అన్ని రుచులు చూస్తాను. నీకు ఏమీ లేదు. అయినా బలహీనంగా లేవు. అలసట లేదు. నీ రహస్యం ఏమిటి?"
శ్రమ నిశ్శబ్దంగా జవాబిచ్చింది: "చంచలా! నీకు ఏ పనిలోనూ నిలకడ లేదు. నీ జీవితానికి కేంద్రం లేదు. నువ్వు గమ్యం లేకుండా తిరుగుతావు. ఎక్కడ ఏది దొరికితే అక్కడ తింటావు. నేను నా కుటుంబం కోసం, నా పుట్ట కోసం పని చేస్తాను. ప్రతి రోజు ఒక లక్ష్యంతో నడుస్తాను. నాకు తెలుసు, రేపటికి నేను తినడానికి సరిపడా నిల్వ ఉంటుంది. నీకు నేటికి తినడానికి ఉంటుంది, రేపటి సంగతి పట్టింపు లేదు."
చంచలకు నిజం అర్థమైంది. అది శ్రమతో, "నిజమే. నేను రాజుల దగ్గర తిరిగినా, నా జీవితానికి ఏ విలువ లేదు. ఎవరైనా నన్ను చంపినా పట్టించుకోరు. నువ్వు చిన్న చీమవి అయినా, నీకు క్రమశిక్షణ, నిలకడ, లక్ష్యం ఉన్నాయి. నీవే గొప్పదానివి" అంది.
అప్పటి నుంచి చంచల మారింది. అది తన ఈగ స్వభావాన్ని మార్చుకోలేదు ఇంకా రుచులు చూస్తూనే ఉండేది కానీ అది ఇతరులను తక్కువ చేసి మాట్లాడడం మానేసింది. అది శ్రమమీద గౌరవం పెంచుకుంది. శ్రమ మాత్రం తన పనిలో నిమగ్నమై, నిశ్శబ్దంగా సంతోషంగా జీవించింది.
నీతి: బాహ్యంగా గొప్పగా కనిపించే జీవితం కంటే, క్రమశిక్షణ, లక్ష్యం, నిలకడతో కూడిన జీవితం గొప్పది. రుచులు, విలాసాలు మనిషిని స్థిరంగా ఉంచవు. నిజమైన సంతృప్తి శ్రమ, సేవ, లక్ష్య సాధనలో లభిస్తుంది. పనిలేకుండా తిరిగేవారి జీవితం చివరికి శూన్యం.
నక్క మరియు చంద్రుడు
ఒక రాత్రి అడవిలో ఒక నక్క ఆకలితో తిరుగుతూ ఉంది. దాని పేరు చంద్రిక. ఆకాశంలో నిండు చంద్రుడు వెలుగుతున్నాడు. చంద్రిక నేలమీద తన నీడను చూసింది. ఆకలితో, నిరాశగా ఉన్న ఆ సమయంలో దానికి ఒక ఆలోచన వచ్చింది.
అది చంద్రుని వైపు చూసి, "చంద్రమా! నీవు చాలా గొప్పవాడివి. నీ వెలుగు రాత్రంతా ఉంటుంది. నీకు ఏ ఆకలీ లేదు, దాహం లేదు. నీవు సంతోషంగా ఉన్నావు. నాకు నీలాంటి స్థితి ఎప్పుడు వస్తుంది?" అని ఫిర్యాదు చేసింది.
చంద్రుడు నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు. చంద్రిక మళ్ళీ అడిగింది: "నువ్వు ఎప్పుడూ నిశ్శబ్దంగా ఎందుకు ఉంటావు? నాతో మాట్లాడు."
అప్పుడు చంద్రుడు మెల్లగా అన్నాడు: "చంద్రికా! నేను నిశ్శబ్దంగా ఉండటానికి కారణం ఉంది. నీకు నేను సంతోషంగా కనిపిస్తాను కానీ, నాకు కూడా సమస్యలు ఉన్నాయి. నేను రోజురోజూ క్షీణిస్తూ, మళ్ళీ పెరుగుతూ ఉంటాను. నేను ఎప్పటికీ ఒకే స్థితిలో ఉండను. నేను ఒంటరిని. ఆకాశంలో నాకు తోడు లేరు. నా వెలుగు నేనివ్వను, అది సూర్యుని ప్రతిబింబం మాత్రమే. నువ్వు నీ కాళ్ళతో నడుస్తావు, నీకు స్వేచ్ఛ ఉంది. నాకు ఆ స్వేచ్ఛ లేదు."
చంద్రిక ఆశ్చర్యపోయింది. అది ఎప్పుడూ చంద్రుడిని అంత సంతోషంగా, సమృద్ధిగా భావించింది. కానీ ఇప్పుడు నిజం తెలుసుకుంది.
చంద్రిక చంద్రునితో, "క్షమించు, నేను నీ కష్టాలను గుర్తించలేకపోయాను. నేను నా ఆకలి, నా బాధలో నీవు సంతోషంగా ఉన్నావని అనుకున్నాను" అంది.
చంద్రుడు బదులిచ్చాడు: "చంద్రికా! నేను నీకు ఒక సలహా ఇస్తాను. నేను నిండుగా ఉన్నప్పుడు ప్రజలు నన్ను ఆరాధిస్తారు. నేను క్షీణిస్తున్నప్పుడు ఎవరూ నా వైపు చూడరు. ప్రపంచంలో అందరికీ అలాగే ఉంటుంది సమయం మారినా ప్రతి ఒక్కరూ ఒకేలా ఉండరు. నీకు నేడు ఆకలి ఉంది. రేపు ఆహారం దొరుకుతుంది. సమయం మీద ఆధారపడి ఉండకు. నీ స్వంత ప్రయత్నం మీద ఆధారపడు."
చంద్రిక ఆ మాటలు మననం చేసుకుంది. అది చంద్రుని వైపు చూసి, "ధన్యవాదాలు, స్నేహితుడా! నేను నీ వెలుగు కోసం వెతకడం మానేస్తాను. నా స్వంత బలం మీద నేను ఆధారపడతాను. నువ్వు రాత్రి వెలుగు కోసం ఉన్నావు, నేను నా జీవితం కోసం నేనే బాధ్యత వహించుకుంటాను" అంది.
చంద్రిక తన ఆహార వేటను తిరిగి ప్రారంభించింది. కొద్ది సేపటికి దానికి ఒక కుందేలు దొరికింది. అది ఆకలి తీర్చుకుంది. చంద్రుడిని చూసి నవ్వింది. చంద్రుడు కూడా నిశ్శబ్దంగా చంద్రిక వైపు వెలుగును ప్రసరింపజేశాడు.
ఆ రాత్రి నుంచి చంద్రిక ఇతరులతో తనను తాను పోల్చుకోవడం తగ్గించింది. ప్రతిఒక్కరికీ వారి వారి కష్టాలు, సుఖాలు ఉంటాయని గుర్తించింది. బయటి నుంచి చూస్తే ఎవరు ఎంత సంతోషంగా కనిపించినా, లోపల వారికి ఎదురయ్యే సవాళ్లు వేరుగా ఉంటాయి.
నీతి: తరచుగా మనం ఇతరుల జీవితాలను చూసి, వారు సంతోషంగా ఉన్నారని, మనకంటే అదృష్టవంతులని అనుకుంటాం. కానీ ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలోనూ కష్టాలు, ఒంటరితనం, అసంపూర్ణతలు ఉంటాయి. ఇతరులతో పోల్చుకోకుండా, మన స్వంత ప్రయత్నాలు, బలాలు మీద ఆధారపడాలి. బయటి ప్రకాశాన్ని చూసి మోసపోకూడదు.
పాము మరియు రాజు
చాలా కాలం క్రితం ఒక రాజ్యంలో విజయసింహ అనే రాజు ఉండేవాడు. ఆయనకు ఒక తోట ఉండేది. ఆ తోటలో ఒక పెద్ద చెట్టు ఉండేది. ఆ చెట్టు కొమ్మల మధ్య ఒక పాము నివసించేది. ఆ పాము పేరు విషధర. అది చాలా విషపూరితమైంది, కానీ అది ఎవరినీ హింసించేది కాదు. అది ప్రశాంతంగా తన ఆహారం వెతుక్కుంటూ జీవించేది.
రాజు తోటలో పనిచేసే ఉద్యానవన కాపరి మాలి అనే వ్యక్తి. అతను ప్రతిరోజూ తోటకు వచ్చి పూలు, కూరగాయలు పండించేవాడు. పాము అంటే అతనికి చాలా భయం. ఒక రోజు అతను రాజు దగ్గరికి వెళ్ళి, "మహారాజా! ఆ తోటలో ఒక విషపూరిత పాము ఉంది. అది ఎవరినైనా కరిచే ప్రమాదం ఉంది. దాన్ని చంపించండి" అని వేడుకున్నాడు.
రాజు శాంతియుత స్వభావం కలవాడు. ఆయన మాలితో, "పాము మనల్ని ఏమీ చేయలేదు. అది కూడా ఒక జీవి. దాన్ని చంపడం తప్పు. దానికి దూరంగా ఉండండి. అది మిమ్మల్ని ఏమీ చేయదు" అని చెప్పాడు.
కానీ మాలికి భయం పోలేదు. అతను రాత్రి రహస్యంగా ఒక పథకం వేశాడు. అతను ఒక విషం కలిపిన గుడ్డును ఆ చెట్టు కింద పెట్టాడు. పాము ఆ గుడ్డు తిని చనిపోవాలని అతని ఉద్దేశ్యం.
మర్నాడు పాము చెట్టు దిగి వచ్చింది. ఆ గుడ్డును చూసింది. వాసన చూసింది. అది విషం అని గుర్తించింది. తినలేదు. పాముకు కోపం వచ్చింది. "ఎవరో నన్ను చంపడానికి ప్రయత్నించారు. ఇప్పుడు నేను ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలి" అని అనుకుంది.
ఆ రాత్రి పాము రాజు నిద్రిస్తున్న గదిలోకి వెళ్ళింది. రాజు నిద్రపోతున్నాడు. పాము రాజు మంచం దగ్గరికి చేరింది. అది రాజును కరవబోతుంది. కానీ చివరి నిమిషంలో ఆగిపోయింది. దానికి ఒక ఆలోచన వచ్చింది:
"ఈ రాజు నన్ను చంపమని చెప్పలేదు. రాజు నన్ను రక్షించాడు. నేను నిరపరాధిని. నేను ఈ రాజును కరిస్తే నేరస్థురాలిని అవుతాను. నిజమైన నేరస్థుడు మాలి. అతను విషం పెట్టాడు. నేను రాజును చంపడం వలన ప్రయోజనం లేదు."
పాము రాజు గది నుంచి బయటకు వచ్చింది. అది మాలి ఇంటి వైపు వెళ్ళింది. మాలి నిద్రపోతున్నాడు. పాము అతని కాలిని కరిచింది. కానీ చాలా తేలికగా, ప్రాణాపాయం లేకుండా. మాలికి నొప్పితో మెలకువ వచ్చింది. అతను పామును చూసి భయపడ్డాడు.
పాము మాలితో మానవ భాషలో మాట్లాడింది: "మాలీ! నువ్వు నాకు విషం పెట్టావు. నేను చనిపోలేదు. నేను రాజును చంపబోయాను, కానీ మానేశాను. రాజు నిరపరాధి. నువ్వు నేరస్థుడివి. నేను నీకు ఒక చిన్న కాటు వేశాను జ్ఞాపకం కోసం. అలాగే నీ భయం తప్పు అని తెలుసుకో. ఇకపై ఎవరికీ హాని చేయకు."
మాలి భయంతో, "క్షమించు పామూ! నేను తప్పు చేశాను. నీకు ఇకపై ఎప్పటికీ బాధ కలిగించను" అని వేడుకున్నాడు.
మర్నాడు మాలి రాజు దగ్గరికి వెళ్ళి తన తప్పు ఒప్పుకున్నాడు. రాజు కోపం రాలేదు. ఆయన శాంతంగా, "మాలీ! పాము కూడా నిన్ను క్షమించిందనుకుంటాను. ఇకపై ఏ జీవిని అనవసరంగా చంపడానికి ప్రయత్నించకు. ప్రతి జీవికి జీవించే హక్కు ఉంది" అని చెప్పాడు.
ఆ రోజు నుంచి మాలి మారిపోయాడు. అతను తోటలో పనిచేస్తున్నప్పుడు పామును చూసినా భయపడేవాడు కాదు, గౌరవించేవాడు. పాము కూడా అతనికి ఎప్పుడూ హాని చేయలేదు.
నీతి: ప్రతీకారం తీర్చుకోవడం కంటే క్షమాపణ గొప్పది. నిరపరాధులను శిక్షించడం తప్పు. నేరం చేసినవారిని నేరం చేసిన విధంగా కాకుండా, న్యాయంగా, క్షమాపూర్వకంగా ఎదుర్కోవాలి. ప్రతి జీవికి జీవించే హక్కు ఉందని గుర్తించాలి. అహింస, కరుణ, క్షమాగుణాలు మానవాళికి అలంకారాలు.
బంగారు విల్లు
ఒక ఊరిలో సూర్య అనే ఒక విలుకాడు ఉండేవాడు. అతను చాలా పేదవాడు, కానీ అతను విలువిద్యలో దిట్ట. అతని చేతిలో పాత, బలహీనమైన వెదురు విల్లు ఉండేది. ఆ విల్లుతోనే అతను రోజూ వేటకు వెళ్ళి, కుందేళ్ళు, పిట్టలు వేటాడి తన కుటుంబాన్ని పోషించుకునేవాడు.
ఒక రోజు సూర్య అడవిలో వేటాడుతుండగా, అతనికి ఒక మెరిసే వస్తువు కనిపించింది. దగ్గరకు వెళ్ళి చూస్తే, అది ఒక బంగారు విల్లు. ఆ విల్లు బంగారంతో చేయబడి, రత్నాలు పొదిగి, చాలా అందంగా ప్రకాశిస్తోంది. ఎవరో అడవిలో పడేసిపోయి ఉండాలి.
సూర్య ఆ విల్లును చేతిలోకి తీసుకున్నాడు. అది చాలా బరువుగా ఉంది. అతను దానితో వేటకు వెళ్ళాలని అనుకున్నాడు. కానీ ఆ విల్లు అంత సౌకర్యంగా లేదు. దాన్ని లాగడానికి చాలా శక్తి కావాల్సి వచ్చేది. సూర్య ప్రయత్నించాడు, కానీ ఆ బంగారు విల్లు నుంచి బాణం ప్రయోగించే సరికి అతని చేతులు వణికిపోయేవి. అంతేకాదు, ఆ విల్లు మెరుస్తూ ఉండడంతో కాంతి ప్రతిబింబించి, అడవి జంతువులు దాన్ని చూసి పారిపోయేవి. సూర్యకు ఒక్క బాణం కూడా లక్ష్యాన్ని చేరలేదు.
చివరికి సూర్య తన పాత వెదురు విల్లును మళ్ళీ తీసుకున్నాడు. దానితో అతను సులభంగా, ఖచ్చితంగా లక్ష్యాన్ని ఛేదించగలిగాడు. కొద్ది గంటల్లోనే అతను తనకు కావలసినంత ఆహారం సంపాదించుకున్నాడు.
సాయంత్రం సూర్య ఇంటికి తిరిగి వస్తూ, బంగారు విల్లును పట్టుకుని వెళ్ళాడు. దారిలో ఒక వ్యాపారి ఆ విల్లును చూసి, "నీకు ఈ విల్లు అవసరమా? దీన్ని నాకు అమ్మేయి. నేను నీకు చాలా డబ్బు ఇస్తాను" అని చెప్పాడు. సూర్య అంగీకరించాడు. వ్యాపారి అతనికి చాలా బంగారు నాణేలు ఇచ్చాడు.
సూర్య డబ్బుతో ఒక చిన్న పొలం కొని, వ్యవసాయం చేసుకుంటూ జీవించడం ప్రారంభించాడు. అతనికి ఇక వేట అవసరం లేదు. ఒక రోజు అతని స్నేహితుడు అర్జున వచ్చి, "నీ పాత విల్లు ఎక్కడ?" అని అడిగాడు.
సూర్య నిట్టూర్చి, "నేను దాన్ని పడేసేశాను. బంగారు విల్లు వలన నాకు డబ్బు వచ్చింది, కానీ నా నైపుణ్యం మర్చిపోయాను. ఇప్పుడు నేను పొలంలో పని చేస్తున్నా, నాకు ఆ విల్లు కావాలనిపిస్తోంది. నేను విలువిద్యను ప్రేమించేవాడిని. డబ్బు వచ్చినా, నాకు సంతోషం లేదు" అన్నాడు.
అర్జున నవ్వి, "సూర్యా! బంగారు విల్లు అందంగా ఉంది, ఖరీదైనది. కానీ అది నీకు ఉపయోగపడలేదు. నీ పాత విల్లు చిన్నది, చౌకైనది, కానీ అది నీకు నమ్మకమైన సహాయకారి. విలువ అంటే బంగారం కాదు, ఉపయోగమే నిజమైన విలువ. నీ పాత విల్లు ఇంకా దొరుకుతుందేమో వెతుకు."
సూర్య తన పాత విల్లును వెతికాడు. అది ఇంటి వెనుక పడి ఉంది. అతను దాన్ని తీసుకుని, తుడిచి, ప్రేమగా చూసుకున్నాడు. ఆ రోజు మళ్ళీ విలువిద్య సాధన చేయడం ప్రారంభించాడు. ఆ తర్వాత అతను విలువిద్యలో మరింత ప్రవీణుడయ్యాడు.
అతని భార్య ఒకరోజు ప్రశ్నించింది: "నువ్వు రోజూ కష్టపడి సాధన చేస్తున్నావు, కానీ నీకు వేట అవసరం లేదు. ఎందుకు?"
సూర్య జవాబిచ్చాడు: "నేను నా నైపుణ్యాన్ని ప్రేమిస్తున్నాను. డబ్బు కోసం కాదు, ఆత్మసంతృప్తి కోసం. బంగారు విల్లు నన్ను నా నైపుణ్యం నుండి దూరం చేసింది. పాత విల్లు నాకు నేనుగా ఉండటానికి సహాయపడింది. నిజమైన సంపద అంటే మనం ప్రేమించే పనిని చేయగలగడమే."
నీతి: బంగారు విల్లు అందంగా, విలువైనదిగా కనిపించినా అది తన పనికి పనికిరాకపోతే ప్రయోజనం లేదు. అలాగే జీవితంలో బాహ్య ఆకర్షణలు, సంపదల కంటే నైపుణ్యం, నిజాయితీ, మనకు నచ్చిన పని చేయగల స్వేచ్ఛ ముఖ్యం. ఖరీదైన వస్తువుల కోసం మన స్వంత సామర్థ్యాలను వదులుకోకూడదు. ఉపయోగమే నిజమైన విలువ.
కాకి మరియు నెమలి
ఒక అడవిలో ఒక కాకి ఉండేది. దానికి తన నల్లని ఈకలంటే చాలా విసుగు. ప్రతిరోజూ అది నెమళ్ళను చూసి అసూయపడేది. నెమళ్ళకు రంగురంగుల ఈకలు, అందమైన పురివిప్పు, నాట్య ప్రతిభ ఉండేవి. కాకికి అవి లేదు.
ఒకరోజు కాకి ఒక నెమలి దగ్గరికి వెళ్ళి, "సోదరీ! నీ ఈకలు ఎంత అందంగా ఉన్నాయి! నలుపు, ఆకుపచ్చ, నీలం, బంగారు రంగులు. నేను నల్లగా ఎంత సాదాగా ఉన్నాను. నేను నెమలిగా ఎందుకు పుట్టలేదు?" అని బాధపడింది.
నెమలి నిశ్శబ్దంగా విని, "సోదరీ! నువ్వు నీ రంగు వల్ల బాధపడుతున్నావు. కానీ నువ్వు తెలుసుకోనిది ఏమిటంటే, నేను కూడా నా రంగుల వల్ల సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్నాను. మనుషులు నా పురిని చూసి ఆశపడి, నా ఈకలను పీకేస్తారు. నా అందమే నాకు శాపంగా మారింది. నువ్వు నల్లగా ఉన్నావు, ఎవరూ నీ ఈకల కోసం వెంబడించరు. నీకు స్వేచ్ఛగా ఎగిరే అవకాశం ఉంది. నేను ఎక్కడ దొరికినా ప్రజలు నన్ను చూస్తారు, వెంబడిస్తారు. నాకు స్వేచ్ఛ లేదు." అంది.
కాకి ఆ మాటలు విని, "నిజమే. నేను ఎప్పుడూ ఆ కోణంలో ఆలోచించలేదు. నీ అందం నీకు ప్రమాదం కూడా కలిగిస్తుంది. నా నలుపు నాకు రక్షణ. నేను ఎక్కడైతే అక్కడ దాక్కోగలను" అని చెప్పింది.
కానీ మర్నాడు కాకికి మళ్ళీ అసూయ వచ్చింది. అది ఒక పథకం వేసింది. రాత్రి సమయంలో నెమలి నిద్రపోతుండగా, కాకి నెమలి రాల్చిన ఈకలను ఏరుకుని, తన ఒంటికి అతికించుకుంది. అది నల్లగా ఉండడంతో రంగు ఈకలు దాని మీద ఎలా ఉంటాయో చూసుకోవాలని అనుకుంది.
పొద్దున్నే లేచి, కాకి అద్దం వైపు చూసుకుంది. తనకు రంగురంగుల ఈకలు అంటించుకుంటే ఎంత అందంగా ఉందో! కానీ ఆ ఈకలు బాగా అతుక్కోలేదు. కాకి నడిచినా, ఎగిరినా ఈకలు రాలిపోతున్నాయి.
అంతలో నెమలి మేల్కొని, తన ఈకలు లేవని గమనించింది. అది చుట్టూ చూస్తే, కాకి తన ఈకలతో అలంకరించుకుని తిరుగుతోంది. నెమలి కోపంగా, "కాకీ! నీకు సిగ్గు లేదా? నా ఈకలను దొంగిలించి నీవు నెమలిలా నటిస్తున్నావు? నీ స్వంత రూపాన్ని ద్వేషించడం తప్పు" అని అరిచింది.
ఆ శబ్దానికి అడవిలోని మిగతా పక్షులు గుమిగూడాయి. అవి కాకిని చూసి నవ్వాయి. "ఇదేమి వికటం! కాకి నెమలిలా నటిస్తోంది! దానికి సిగ్గు లేదా?" అంటూ ఎగతాళి చేశాయి.
కాకి సిగ్గుతో నేలచూపు చూసింది. ఆ ఈకలు ఊడ్చేసి, "నేను తప్పు చేశాను. నన్ను క్షమించండి. నా నలుపు నాకు ప్రత్యేకమైనది. ఇకపై నేను ఇతరుల రూపాన్ని కోరుకోను" అని చెప్పింది.
నెమలి దయతో, "సరే, క్షమించాను. నువ్వు నేర్చుకున్న పాఠం గుర్తుంచుకో. ప్రతి ఒక్కరికి వారి స్వంత ప్రత్యేకత ఉంటుంది. నువ్వు కాకివి - నీకు తెలివి, స్వేచ్ఛ, అనుకూలత ఉన్నాయి. నువ్వు ఏ వాతావరణంలోనైనా జీవించగలవు. నాకు నీ అనుకూలత లేదు. నీ రూపాన్ని ప్రేమించు" అంది.
ఆ రోజు నుంచి కాకి నెమలిని చూసి అసూయపడలేదు. అది నల్లగా ఉండటంలో గౌరవాన్ని కనుగొంది. ఒకసారి ఎండాకాలంలో అడవి మండిపోతుండగా, నెమళ్ళు దాహంతో అలమటించాయి. కాకి మాత్రం చాలా దూరం ఎగిరి, నీరు తెచ్చి నెమళ్ళకు పంచింది. నెమలి కాకికి ధన్యవాదాలు చెప్పింది.
నీతి: మన స్వంత రూపాన్ని, లక్షణాలను ప్రేమించుకోవడం నేర్చుకోవాలి. ఇతరులతో పోల్చుకుంటూ, వారిలాగా మారడానికి ప్రయత్నించడం వలన నష్టమే వస్తుంది. ప్రతి ఒక్కరికి వారి స్వంత బలాలు, బలహీనతలు ఉంటాయి. స్వీయ స్వీకారమే నిజమైన సంతోషానికి మార్గం.
రైతు మరియు సోమరి కొడుకు
ఒక ఊరిలో 'సోమన్న' అనే రైతు ఉండేవాడు. అతనికి ఇద్దరు కొడుకులు. పెద్దవాడు 'శ్రీధర్' చాలా శ్రమజీవి, చిన్నవాడు 'మంతు' మాత్రం సోమరిగా ఉండేవాడు.
సోమన్న వయసులో ముదిరాడు. ఒకరోజు అతను అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ, తన కొడుకులను పిలిచి చెప్పాడు: "నాయనలారా! నేను ఎక్కువ కాలం జీవించను. మా పూర్వీకుల పొలంలో నిధి దాచి ఉంది. నేను చనిపోయిన తర్వాత, ఆ పొలాన్ని తవ్వి చూడండి. నిధి దొరుకుతుంది."
కొద్ది రోజుల్లో సోమన్న చనిపోయాడు. శ్రీధర్ మంతును పిలిచి, "నాయనా! నాన్న చెప్పిన నిధిని తీద్దాము. రేపు ఉదయం పొలానికి వెళదాం" అన్నాడు.
మంతు సోమరిగా, "నిధి దొరకదు. నాన్న ఊరికే చెప్పారు. నేను రాను. నువ్వు వెళ్ళి తవ్వు" అన్నాడు.
శ్రీధర్ ఒంటరిగా పొలానికి వెళ్ళి, నిధి కోసం తవ్వడం ప్రారంభించాడు. అతను పొలమంతటినీ తవ్వాడు ఒక చివర నుంచి మరో చివర వరకు. నిధి ఎక్కడా కనిపించలేదు. శ్రీధర్ నిరాశగా ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు.
మంతు నవ్వుతూ, "ఏమిటి, నిధి దొరికిందా? నేను చెప్పలేదా, నాన్న ఊరికే అన్నారని" అన్నాడు.
శ్రీధర్ బాధపడలేదు. మర్నాడు మళ్ళీ పొలానికి వెళ్ళి, తాను తవ్విన మట్టిని సరి చేస్తూ, ఆ నేలలో విత్తనాలు వేశాడు. నిండా వర్షాలు కురిశాయి. కొన్ని నెలలకు ఆ పొలంలో పంట బాగా పండింది. శ్రీధర్ ఆ పంటను అమ్మి, చాలా డబ్బు సంపాదించాడు.
మంతు చూస్తూ ఉండిపోయాడు. అతని దగ్గర ఏమీ లేదు. ఒకరోజు మంతు శ్రీధర్ దగ్గరికి వెళ్ళి, "అన్నయ్యా! నువ్వు ఎలా ధనవంతుడివి అయ్యావు? నాకు ఏమీ లేదు" అని అడిగాడు.
శ్రీధర్ నవ్వుతూ, "మంతూ! నాన్న చెప్పిన నిధి నిజమే. ఆ నిధిని నేను కనుగొన్నాను. ఆ నిధి భూమిలో పడి ఉండలేదు. ఆ నిధి శ్రమ. నేను పొలం తవ్వినప్పుడు నిధి దొరకలేదు, కానీ నేల సారవంతమైంది. ఆ తవ్వడం వలన నేల గాలి, నీరు పీల్చుకుంది. నేను విత్తనాలు వేసినప్పుడు అవి బాగా పండాయి. నిజమైన నిధి శ్రమ. నాన్న నాకు శ్రమ విలువ నేర్పించారు. నీవు సోమరిగా ఉండి, నిధి కోసం నేల తవ్వకపోతే, నీకు ఏమీ దొరకదు."
మంతుకు తన తప్పు అర్థమైంది. "అన్నయ్యా! నేను సోమరిని. నన్ను క్షమించు. నేను ఇప్పటి నుంచి శ్రమిస్తాను. నాకు కూడా పొలంలో కొంత భూమి ఇవ్వు" అని ప్రార్థించాడు.
శ్రీధర్ మంతుకు కొంత భూమిని ఇచ్చాడు. మంతు శ్రమించి, పంట పండించుకున్నాడు. కొద్ది సంవత్సరాలకు అతను కూడా సంతృప్తిగా జీవించాడు. అతను ఎవరికైనా చెప్పేవాడు: "నిజమైన నిధి భూమిలో లేదు, శ్రమలో ఉంది. శ్రమించే చేతులకు ఎప్పటికీ కొదవ లేదు."
నీతి: సోమరితనం పేదరికానికి దారి తీస్తుంది. శ్రమ ఎప్పటికీ వృధా పోదు. తల్లిదండ్రులు చెప్పే మాటల్లో అక్షరాలా నిధి కనిపించకపోయినా, ఆ మాటల్లోని అర్థం కష్టపడి పనిచేయడం నిజమైన నిధిని తెస్తుంది.
మంచి బ్రాహ్మణుడు
ఒక ఊరిలో 'శర్మ' అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. ఆయన చాలా పేదవాడు, కానీ మంచితనం కలవాడు. రోజూ ఉదయం నదిలో స్నానం చేసి, దేవుడిని ప్రార్థించి, ఇతరులకు సహాయం చేయడానికి ప్రయత్నించేవాడు. ఆయన వద్ద డబ్బు లేదు, ఇల్లు లేదు, ఒక చిన్న గుడిసె మాత్రమే ఉండేది.
ఒక రోజు రాత్రి శర్మ నిద్రపోతుండగా, ఒక దొంగ అతని గుడిసెలోకి ప్రవేశించాడు. దొంగ చాలా అలసిపోయి ఉన్నాడు. అతనికి పని లేదు, తిండి లేదు. దొంగతనం తప్ప తనకు వేరే మార్గం లేదని భావించాడు.
శర్మ నిద్రలేచి, దొంగను చూసి భయపడలేదు. ఆయన ప్రశాంతంగా, "నాయనా! నీకు ఏమి కావాలి? నా దగ్గర డబ్బు లేదు, నగలు లేవు. నా దగ్గర ఉన్నది కొద్దిగా బియ్యం, కొద్దిగా కూరగాయలు మాత్రమే. నీవు ఆకలితో ఉంటే, నీకు వండి పెడతాను. నీవు దొంగవి అయితే, నిన్ను నేను రక్షించలేను. కానీ నీకు సహాయం కావాలంటే, నేను చేస్తాను" అని చెప్పాడు.
దొంగ ఆశ్చర్యపోయాడు. ఎవరైనా తనను ప్రేమగా, దయగా చూడటం అతని జీవితంలో ఇదే మొదటిసారి. అతను ఏడుస్తూ, "స్వామీ! నేను చాలా పేదవాడిని. నాకు తిండి లేదు, నా భార్యకు, పిల్లలకు తిండి లేదు. నా దగ్గర పని లేదు. అందుకే దొంగతనం చేయడం మొదలుపెట్టాను. నేను చాలా పాపిని" అని చెప్పాడు.
శర్మ లేచి, దొంగకు తన వద్ద ఉన్న బియ్యంతో అన్నం వండి పెట్టాడు. దొంగ తిని సంతృప్తి చెందాడు. శర్మ అతనితో, "నాయనా! నీకు పని లేదా? నేను రేపు ఊరిలోని ధనిక వ్యాపారి దగ్గరకు నిన్ను తీసుకెళ్తాను. అతనికి కూలీలు కావాలి. నీవు శ్రమిస్తే, నీ కుటుంబాన్ని పోషించుకోగలవు. దొంగతనం మంచి మార్గం కాదు. ఒకసారి దొరికిపోతే నీకు శిక్ష పడుతుంది. నీ పిల్లలు తండ్రి లేని వారవుతారు" అని చెప్పాడు.
దొంగయొక్క హృదయం మారింది. అతను శర్మ పాదాల మీద పడి, "స్వామీ! నేను మారతాను. నన్ను రక్షించినందుకు ధన్యవాదాలు. ఇప్పటి వరకు ఎవరూ నాకు ఇలా మంచి మాట చెప్పలేదు. అందరూ నన్ను దొంగ అని తిట్టారు. నేను నిజంగా బాధపడ్డాను. ఇప్పుడు నాకు దారి చూపించారు" అని అన్నాడు.
మర్నాడు శర్మ దొంగను వ్యాపారి దగ్గరికి తీసుకెళ్ళి, అతనికి పని కుదిర్చాడు. దొంగ నిజాయితీగా పని చేస్తూ, తన కుటుంబాన్ని పోషించుకోసాగాడు.
కొన్ని నెలల తర్వాత ఆ వ్యాపారి దివాలా తీశాడు. దొంగ మళ్ళీ నిరుపేద అయ్యాడు. అతను శర్మ దగ్గరికి వెళ్ళి, "స్వామీ! నాకు మళ్ళీ పని లేదు. నేను మళ్ళీ దొంగతనం చేయబోతున్నాను. నాకు వేరే దారి లేదు" అని అన్నాడు.
శర్మ శాంతంగా, "ఉండు నాయనా! దొంగతనం నీకు ఎప్పటికీ శాశ్వత పరిష్కారం కాదు. నీవు నిజాయితీగా శ్రమించేవాడివి. నేను నీకు నా చిన్న పొలంలో సగం భూమిని ఇస్తాను. నీవు వ్యవసాయం చేసుకో. నీ కుటుంబానికి సరిపడా ఆహారం పండుతుంది" అన్నాడు.
దొంగకు నమ్మశక్యం కాలేదు. "స్వామీ! నేను మీ ఇంట్లో దొంగతనం చేయడానికి వచ్చాను. మీరు నాకు ఆహారం పెట్టారు, పని కుదిర్చారు, ఇప్పుడు మీ పొలం కూడా ఇస్తారా? మీకు నేను తెలియని వాడిని. ఇంత మంచితనం ఎలా సాధ్యం?" అని అడిగాడు.
శర్మ నవ్వి, "నాయనా! మంచితనానికి కారణం అవసరం లేదు. నీకు సహాయం కావాలి, నేను చేయగలను అంతే. నీవు మారిన ప్రతిఫలంగా నాకు చాలా సంతోషం వచ్చింది. అదే నాకు చాలును. ఇప్పుడు నీవు నిజాయితీగా బతుకు, నీ పిల్లలకు మంచి విద్య నేర్పు" అన్నాడు.
ఆ దొంగ శర్మకు కృతజ్ఞుడై తన జీవితాన్ని మార్చుకున్నాడు. చాలా సంవత్సరాల తర్వాత, అతను పెద్ద రైతుగా ఎదిగాడు. అతని పిల్లలు మంచి చదువులు చదివారు. అతను ఎప్పుడూ శర్మ మాటలను మరచిపోలేదు: "మంచితనానికి కారణం అవసరం లేదు."
శర్మ పేదవాడే, కానీ ఆయన మంచితనం వలన ఎంతోమంది జీవితాలు మారాయి.
నీతి: నిజమైన మంచితనానికి ప్రతిఫలం ఆశించకూడదు. ఒకరికి సహాయం చేయడం వలన ఆ వ్యక్తి మారిపోతాడు. అదే గొప్ప ప్రతిఫలం. పేదరికం మంచితనానికి అడ్డుకాదు. ధనవంతుల కంటే మంచి హృదయం ఉన్నవాడు నిజంగా ధనికుడు. ప్రతి మనిషిలో మార్పు తీసుకురావడానికి అవకాశం ఉంది.
ఏనుగు మరియు కోతులు
ఒక అడవిలో 'గజరాజు' అనే ఒక పెద్ద ఏనుగు ఉండేది. ఆ అడవిలో కోతులు కూడా నివసించేవి. కోతులకు నాయకుడు 'కపిరాజు'. గజరాజు తన బలం, పెద్దరికం చూపిస్తూ కోతులను తరచుగా బాధించేది. కోతులు నివసించే చెట్లను గజరాజు విరిచి, వాటి ఆహారాన్ని నాశనం చేసేది. కోతులు భయంతో అటూ ఇటూ పారిపోతుండేవి.
ఒకరోజు కపిరాజు అన్ని కోతులను సమావేశపరిచి, "సోదరులారా! ఈ ఏనుగు మనల్ని రోజూ ఇబ్బంది పెడుతోంది. మనం ఏనుగులాగా బలంగా లేము. కానీ మనకు తెలివి, చురుకుదనం ఉన్నాయి. ఒక పథకం వేద్దాం. కలిసి ఐక్యంగా పనిచేస్తే, పెద్ద ఏనుగును కూడా ఎదుర్కోగలం" అని చెప్పింది.
కోతులు అన్నీ ఒప్పుకున్నాయి. ఆ రాత్రి, ఏనుగు నిద్రపోతుండగా, కోతులు మూకుమ్మడిగా దాని చుట్టూ చేరాయి. అవి పెద్దపెద్ద చప్పుళ్ళు చేశాయి, కేకలు వేశాయి, ఏనుగు తొండం మీద దూకాయి, కళ్ళకు తాటాకులు అడ్డం పట్టాయి. గజరాజు భయంతో, అయోమయంతో గిరగిరా తిరిగింది. అది కోపంగా గర్జించింది, కానీ కోతులు మాయమయ్యాయి. మర్నాడు రాత్రి మళ్ళీ అదే పని చేశాయి. ప్రతిరాత్రీ అదే.
గజరాజుకు నిద్ర పట్టడం లేదు. అది బలహీనపడింది. ఒక రోజు అది కపిరాజు దగ్గరికి వెళ్ళి, "నేను మిమ్మల్ని ఇకపై బాధించను. దయచేసి ఈ రాత్రి దాడులు ఆపండి. నన్ను మన్నించండి. మీరు చిన్నవారు, నేను పెద్దదాన్ని. కానీ మీ ఐక్యత ముందు నా బలం నిలవలేదు. ఇప్పటి నుంచి మనం స్నేహంగా ఉందాం" అని ప్రార్థించింది.
కపిరాజు ఏనుగుతో, "నువ్వు మమ్మల్ని బాధించవని మాట ఇవ్వు. అలాగే మా చెట్లను విరవకు. మేము నీకు అవసరమైతే సహాయం చేస్తాము" అన్నాడు. ఏనుగు మాట ఇచ్చింది.
కొంతకాలం తర్వాత ఒకరోజు ఏనుగు బోనులో చిక్కుకుంది. వేటగాళ్ళు దాన్ని పట్టుకోవడానికి ఉచ్చు వేశారు. గజరాజు ఎంత ప్రయత్నించినా బయటపడలేకపోయింది. అది రక్షణ కోసం కేకలు వేసింది. కోతులు ఆ శబ్దం విని పరుగున వచ్చాయి. కపిరాజు తన కోతులతో చెప్పాడు: "మనం ఏనుగుకు సహాయం చేద్దాం. అది ఇప్పుడు మన స్నేహితురాలు."
కోతులు చురుకుగా పైనుంచి దూకి, ఉచ్చు తాళ్ళను విప్పడం ప్రారంభించాయి. ఒక్కొక్క కోతి ఒక్కొక్క తాడు విడదీసింది. కాసేపటికి ఏనుగు బయటపడింది. గజరాజు కోతులకు కృతజ్ఞతలు చెప్పింది.
ఆ రోజు నుంచి ఏనుగు మరియు కోతులు ఎప్పటికీ స్నేహితులుగా ఉండిపోయాయి. ఏనుగు తన బలంతో కోతులకు కాపలా ఉండేది. కోతులు తమ చురుకుదనంతో ఏనుగుకు ఎప్పటికప్పుడు సహాయం చేసేవి.
నీతి: బలం మాత్రమే సరిపోదు; తెలివి, సహకారం, ఐక్యత కలిసి ఉంటే గొప్ప విజయాలు సాధించవచ్చు. చిన్నవారు కలిసి పనిచేస్తే పెద్దవారిని కూడా ఎదుర్కోగలరు. శత్రువును స్నేహితునిగా మార్చుకోవడంలోనే నిజమైన విజయం ఉంది.
చీమల యుద్ధం
ఒక పెద్ద తోటలో రెండు చీమల సామ్రాజ్యాలు ఉండేవి. ఒకటి 'ఎర్రచీమలు', మరొకటి 'నల్లచీమలు'. వాటి పుట్టలు రెండు వేర్వేరు చెట్ల కింద ఉండేవి. ఎర్రచీమల రాణి పేరు 'రక్తి', నల్లచీమల రాణి పేరు 'కృష్ణి'.
చాలా కాలం వరకు రెండు సామ్రాజ్యాలు శాంతిగా ఉండేవి. ప్రతి చీమ తన పని తాను చేసుకుంటూ, ఆహారం సేకరించుకుంటూ, తమ పుట్టలను కాపాడుకుంటూ జీవించేవి. వాటి మధ్య ఎలాంటి వివాదం లేదు.
ఒక రోజు ఒక ఎర్రచీమ ఆకుల కింద ఒక పెద్ద చక్కెర ముద్దను కనుగొంది. అది చాలా సంతోషంగా తన పుట్ట వైపు లాక్కెళ్తోంది. అదే సమయంలో ఒక నల్లచీమ కూడా ఆ చక్కెర ముద్దను చూసింది. రెండింటి మధ్య గొడవ మొదలైంది.
"ఇది నాది!" "కాదు, నాది!" అంటూ అవి ఒకదానితో ఒకటి తగాదా పడ్డాయి. విషయం రెండు పుట్టలకు చేరింది. రక్తి మరియు కృష్ణి ఇద్దరూ కోపంతో యుద్ధం ప్రకటించుకున్నారు.
మర్నాడు వేలాది చీమలు రెండు వైపుల నుంచి యుద్ధభూమిలోకి దిగాయి. అవి కొరుక్కుంటూ, నెట్టుకుంటూ, ఒకదాని నొకటి చంపుకోవడం ప్రారంభించాయి. చాలా చీమలు చనిపోయాయి. పుట్టలు బలహీనపడ్డాయి. ఇంకా కొనసాగితే రెండు సామ్రాజ్యాలు నాశనమవుతాయని తెలిసినా, రాణులు వెనక్కి తగ్గడానికి ఇష్టపడలేదు.
అంతలో ఒక తెలివైన ముసలి చీమ 'సుజ్ఞ' రెండు పుట్టలకు సందేశాలు పంపింది. అది రెండు రాణులను ఒకచోటికి పిలిచింది. సుజ్ఞ ఇలా చెప్పింది:
"రాణులారా! మీరు యుద్ధం చేస్తే ఎవరికి లాభం? ఆ చక్కెర ముద్ద ఒక్కటే. దాని కోసం వేలాది చీమలు చస్తున్నాయి. ఆ చక్కెర ముద్దను పంచుకుంటే రెండు పుట్టలకు సరిపోదా? అంతేకాదు, యుద్ధంలో చనిపోయిన చీమలను తిరిగి తీసుకురాలేరు. మీరు గెలిచినా మీ సైన్యం సగం కోల్పోతారు. ఓడినా చాలా మంది చనిపోతారు. ఇది వివేకమా?"
రక్తి మరియు కృష్ణి ఒకరి ముఖం ఒకరు చూసుకున్నారు. వారికి సుజ్ఞ మాటలు నచ్చాయి. రక్తి మొదట అంది: "నేను తప్పు చేశాను. ఒక చిన్న చక్కెర ముద్ద కోసం మనం యుద్ధానికి దిగడం సరికాదు." కృష్ణి కూడా, "నన్ను కూడా క్షమించండి. మనం ఆ చక్కెర ముద్దను సగం సగం పంచుకుందాం. ఇకపై శాంతితో ఉందాం" అంది.
రెండు సామ్రాజ్యాలు యుద్ధాన్ని నిలిపివేశాయి. చక్కెర ముద్దను సమానంగా పంచుకున్నాయి. చంపబడిన చీమలకు సంతాపం చెప్పాయి. ఆ తర్వాత రెండు పుట్టల మధ్య స్నేహం ఏర్పడింది. కలిసి ఆహారం సేకరించుకునేవి. ఒకదానికొకటి ప్రమాదాల్లో సహాయం చేసుకునేవి.
చివరిగా సుజ్ఞ రాణులతో చెప్పింది: "చిన్న విషయాలకు గొడవ పెట్టుకుంటే పెద్ద నష్టం జరుగుతుంది. మంచి మాట్లాడుకుంటే, పంచుకుంటే, అర్థం చేసుకుంటే సమస్యలు తీరిపోతాయి. యుద్ధం చివరి పరిష్కారమే, కానీ మొదటి ఎంపిక కాదు."
నీతి: చిన్న చిన్న విషయాలకు గొడవలు పెట్టుకోవడం వలన అనవసరమైన నష్టం వస్తుంది. మనకు దొరికినదాన్ని పంచుకోవడం నేర్చుకోవాలి. సంఘర్షణకు మొదటి ప్రతిస్పందన యుద్ధం కాదు, చర్చ. ఒక చిన్న వస్తువు కోసం స్నేహాలు, బంధాలు, ప్రాణాలు కోల్పోవడం వివేకం కాదు.
సాధువు మరియు దొంగ
ఒక అడవిలో 'సత్యస్వరూప' అనే సాధువు నివసించేవాడు. ఆయన ఒక చిన్న కుటీరంలో తన ధ్యానం, ప్రార్థనలతో సమయం గడుపుతూ, కొద్దిపాటి తిండితో సంతృప్తిగా జీవించేవాడు. ప్రతిరోజూ భక్తులు ఆయనను దర్శించుకోవడానికి వచ్చేవారు.
ఆ ప్రాంతంలో 'తస్మాత్' అనే ఒక దొంగ కూడా ఉండేవాడు. అతను ఆ ప్రాంతమంతటా దొంగతనాలు చేస్తూ తిరిగేవాడు, కానీ ఎప్పుడూ సాధువు ఆశ్రమంలోకి మాత్రం వెళ్ళేవాడు కాదు. ఎందుకంటే అక్కడ దొంగిలించడానికి ఏమీ లేదు.
ఒక రోజు తస్మాత్ కి గట్టి ఆకలి వేసింది. అతను సాధువు ఆశ్రమానికి వెళ్ళి, ఆయన భోజనం కోసం వేడుకున్నాడు. సాధువు దయతో అతనికి తన వద్ద ఉన్న అన్నాన్ని పెట్టాడు. తస్మాత్ తిని, "స్వామీ! నేను దొంగను. నాకు తెలుసు మీరు నన్ను తిట్టరు. కానీ నేను ఎందుకు దొంగతనం చేస్తున్నానో తెలుసా? నా చిన్నప్పుడు నా తల్లిదండ్రులు చనిపోయారు. నేను పెరిగిన వాతావరణం నేర్పింది దొంగిలించడమే. నేను మారాలని అనుకుంటున్నాను, కానీ ఎలా? మార్గం లేదు. ఆకలి వేసినప్పుడు నేను తినాలి కదా" అని చెప్పాడు.
సాధువు ప్రశాంతంగా, "నాయనా! నీకు నిజంగా మారాలనే కోరిక ఉందా?" అని అడిగాడు. తస్మాత్ తల ఊపాడు.
"అయితే, నువ్వు నాతో ఉండు. నేను నీకు ధ్యానం, సత్ప్రవర్తన నేర్పుతాను. కానీ నీవు దొంగతనం మానేయాలి. నీకు తిండికి నేనే ఏర్పాటు చేస్తాను" అన్నాడు సాధువు.
తస్మాత్ అంగీకరించాడు. కానీ పదిరోజుల తర్వాత అతనికి విసుగు వచ్చింది. సాధువు దగ్గర భోగాలు లేవు, విలాసాలు లేవు. ప్రతిరోజూ అదే దినచర్య. తస్మాత్ ఒక రాత్రి నిశ్శబ్దంగా లేచి, సాధువు దగ్గరున్న కొద్దిపాటి బంగారు నాణేలను ఎత్తుకుని పారిపోబోయాడు. ఆ నాణేలు భక్తులు సాధువుకు దానం చేసినవి.
సాధువు మేల్కొని, తస్మాత్ పారిపోతుండగా చూశాడు. అతను వెంటబడలేదు, కేకలు వేయలేదు. నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని ప్రార్థన చేసుకున్నాడు.
తస్మాత్ కొంతదూరం వెళ్ళాక, సాధువు తన వెంట రాకపోవడం అతనికి ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది. అతను ఆగి, తిరిగి వచ్చి సాధువును అడిగాడు: "స్వామీ! నేను మీ నాణేలు దొంగిలించాను. మీరు ఎందుకు వెంట రాలేదు? ఎందుకు కేకలు వేయలేదు?"
సాధువు నవ్వి, "నాయనా! ఆ నాణేలు నీకు అవసరమైతే తీసుకో. నాకు ఆ నాణేలతో పని లేదు. నేను ఎవరినీ బలవంతం చేయను. నువ్వు మారాలని నిజాయితీగా కోరుకుంటే, నీవు నీ కోరికను నీవే గౌరవించుకోవాలి. నేను బలవంతం చేసి మార్చలేను. నీ మనస్సులో మార్పు రావాలి."
తస్మాత్ నేలమీద కూలబడి ఏడ్చాడు. అతను ఆ నాణేలను సాధువు ముందు ఉంచి, "స్వామీ! నా దొంగతనం నేను అధిగమించలేకపోతున్నాను. నాకు సహాయం చేయండి. నేను మారాలంటే నాకు మార్గం చూపించండి" అని ప్రార్థించాడు.
సాధువు లేచి, తస్మాత్ చేతిని పట్టుకుని, "నాయనా! మార్గం సరళమైనది. నువ్వు దొంగిలించడం మానేయి. అంతే. అది ఒక్కసారి చేయి. నేను నీకు తిండి పెడతాను. నీకు స్వంతంగా పని నేర్పుతాను. నీ చేతులు శ్రమిస్తే, నీ పొట్ట నిండుతుంది. ధైర్యం తెచ్చుకో" అన్నాడు.
తస్మాత్ ఆ రోజు నుంచి నిజంగా మారిపోయాడు. కష్టపడి పని చేస్తూ, తన జీవితాన్ని సంపాదించుకున్నాడు. చాలా సంవత్సరాల తర్వాత, అతను స్వయంగా ఒక సాధువుగా మారి, అనేకమందికి మంచి మార్గం చూపించాడు.
తన శిష్యులతో అతను చెప్పేవాడు: "నేను దొంగను. ఒక సాధువు నన్ను ప్రేమించాడు, నన్ను తిట్టలేదు, నన్ను క్షమించాడు, నాకు ఆహారం పెట్టాడు. ఆ ప్రేమ నన్ను మార్చింది. ప్రేమ యొక్క శక్తి యుద్ధం కంటే గొప్పది."
నీతి: ప్రేమ, క్షమాపణలతో మార్పు సాధ్యం. ఎవరినీ బలవంతంగా మార్చలేరు. వారి మనసులో కోరిక కలిగినప్పుడు, ప్రేమపూర్వకమైన మార్గదర్శనం ఇస్తేనే శాశ్వత మార్పు సాధ్యమవుతుంది. తిట్లు, శిక్షల కంటే దయ, అవగాహన ఎక్కువ ప్రభావశీలం. ఒకరు తప్పు చేసినా, వారిలోని మంచితనాన్ని గుర్తించి, ప్రోత్సహించాలి.
Comments
Post a Comment